دیاردەیا خوەکوشتنێ ئاریشەیەکا جڤاکی یا د مەترسیدار دا
زەنون سلێڤانەی ــ زاخو
د ڤان سالێن دووماهیێ دا، ئەم ب چاڤێن خوە دبینین کو دیاردەیا خوەکوشتنێ ل جڤاکێ مە ب گشتی و ل دەڤەرێن مە ب تایبەتی، ب رەنگەکێ نەخوازکری بەرەڤ زێدەبوونێ ڤە دچیت. ئەڤ دیاردەیە نە بتنێ ئاریشەیەکا کەسایەتی یە، بەلکو بوویە ئاریشەیەکا جڤاکی یا مەترسیدار کو پێدڤی ب راوەستانەکا جدی و چارەسەریێن بنەڕەتی هەیە.
ئەگەرێن ڤێ دیاردەیێ
خوەکوشتن د ئەنجامێ کومەکا ئەگەرێن ئالۆز دا پەیدا دبیت، ژ وان
ئاریشەیێن دەروونی: وەک خەمۆکی (Depression)) تێکچوونێن دەروونی، و بێهێڤیبوونا توند ئاریشەیێن ئابووری:نەبوونا کار هەژاری، و قەیرانێن دارایی کو فشارەکا مەزن ل سەر تاکێ جڤاکی پەیدا دکەن٫
داڕمانا پەیوەندیێن خێزانی: کێشەیێن د ناڤبەرا هەڤژینا دا، توندوتیژیا خێزانی، و نەبوونا پشتەڤانیا هەستی د ناڤ خێزانێ دا.
کارتێکرنا سۆسیال میدیایێ: خۆدانکرنا هەستێ کێماتیێ بەرامبەر ژیانا خەلکێ دی یێن د تۆڕێن جڤاکی دا، دگەل بەلاڤبوونا رەوشەنبیریا نەرێنی.
مەترسیێن ڤێ دیاردەیێ ل سەر جڤاکی
زێدەبوونا ڤێ دیاردەیێ دێ بیتە ئەگەرێ:
شکاندنا شیرازەیێ خێزانێ: هەر کەسەکێ خوە دکوژیت، برینەکا ب ئێش د ناڤ خێزانێ و کەس و کارێن خوە دا دهێلیت کو دێ بۆ چەندین سالان یا مای.
لاوازبوونا باوەریێ: جڤاکەکێ کو تێدا تاک هەست ب پاراستنێ و هێڤیێ نەکەت، دێ بیتە جڤاکەکێ بێ هێز و پاشکەفتی.
رێکارێن چارەسەریێ
بۆ کێمکرنا ڤێ دیاردەیێ، پێدڤیە ئەم ب هەمی ئاستا کار بکەین:
هشیارکرنا خێزانێ: دایک و باب پێدڤیە د نزیک بن ژ زارۆکێن خوە، گوهـ لێ بگرن، و هەر گوهۆڕینەکا تێکچوونا رەفتارێ ل دەف وان ب هندەکی وەرنەگرن.
پشتەڤانیا دەروونی: پێدڤیە ناڤەندێن راوێژکاریێن دەروونی ل هەر دەڤەرەکێ بهێنە ڤەکرن و خەلک بێ شەرم بچنە دەف نۆژدارێن دەروونی.
رۆلێ ئایینی و رەوشەنبیری: مامۆستایێن ئایینی و رەوشەنبیر دڤێت ب رێیا گۆتاران و سۆسیال میدیایێ، هێڤیێ د ناڤ دلێن گەنجان دا چاندن بکەن و بەحسێ گرنگیا ژیانێ بکەن.
دابینکرنا دەرفەتێن کارێ: ل سەر حکومەتێ و کەرتی تایبەت پێدڤیە کار بۆ کێمکرنا بێکاریێ بهێتە کرن، چنکو بێکاری دەرگەهێ سەرەکی یێ هزرێن نەرێنی یە.
ژیان دیاریەکا مەزنە و هەر ئاریشەیەک دگەل دەمی دێ هێتە چارەسەرکرن. پێدڤیە ئەم ل گەل ئێکدو پتر ئارام بین، هاریکار بین، و چ کەس ب تنێ نەهێلین د ناڤ ئاریشەیێن خوە دا. بلا ئەڤ دیاردەیە نەبیتە دیاردەکا ئاسایی، بەلکو بلا ببیتە ئەگەرێ ڤەکۆلینەکا جدی بۆ پاراستنا گیانێ مرۆڤان؛
