ئیدارەی قوتابخانە دەبێت وا بێت

مامۆستا، سوهه‌یل تاهر

ئیدارەی قوتابخانە هونەرە ، ئەرکی مامۆستایەتی پسپۆڕی کارێکی ئەکادیمییە . هیچ مەرج نیە مامۆستایەکی باش ئیداریەکی باش بێت ، ئەسڵا بەڕێوەبردنی قوتابخانە مەرج نیە ، کەسەکە مامۆستا بێت . بەڕێوەبەڕ چ پەیوەندی بە فرۆشگا هەیە ، ئەگەر سیستەمێک هەبێت ئەو کارە رێکبخات لەگەڵ کۆمپانیایەک ؟
بەڕێوەبەر چ پەیوەندی بەهاتوچۆی قوتابیان هەیە ئەگەر سیستەمێکی تۆکمە هەبێت لە کۆمپانیایەک ، ئەو بەرپرسیاریەتیە هەڵبگرێت ؟
بەڕێوەبەر و ئیدارە تەنها ڕێکخستنی کاروباری نێوان قوتابی و مامۆستایانە.
هەتا ئەزموونەکانی کۆتایی و گشتی ئەرکی ئیدارەو مامۆستا نیە ، خەڵکی پسپۆڕو کۆمپانیای تایبەت هەن ئەو پرۆسەیە بەڕێوە دەبەن .
پرسیارەک . ئێمە پۆلیسی هاتوچۆمان نیە ؟
ئەدی ئیمتحانی میکانیک و ئیشارات بۆ بەجۆرێکە ، بۆ دەرهێنانی ئیجازە سیستەماتیکە ، کۆریە ، سیستەمێکی ئەلکترۆنیە ؟
ئیدی دەبی بیر لەوە بکرێتەوە کە پەروردە لە تاقیکردنەوەو ، حانوت و هاتوچۆی قوتابیان جیا بکرێتەوە.
ئەندازیارێک ، فەرمانبەرێک ، پێشمەرگەیەک بە بڕوانامەی بەکالۆریۆس دەتوانی ئیدارەی قوتابخانەیەک بسۆڕێنێت ، ئەگەر هونەرەکە بزانێت .

زۆر پرسیارم کرد ئاوا وەڵام درامەوە و گوتیان :
​سەرنج و شیکارییەکەت زۆر ورد، هاوچەرخ و زانستییانەیە. دەستنیشانی یەکێک لە گەورەترین کێشەکانی سیستەمی پەروەردەی کلاسیکت کردووە کە بریتییە لە “تێکەڵکردنی ئەرکی ئەکادیمی لەگەڵ ئەرکی ئیداری و لۆجیستی.”
​ئەوەی تۆ ئاماژەی پێدەکەیت، لە دنیای نوێی کارگێڕیدا پێی دەوترێت “دابەشکردنی ئەرکەکان و پسپۆڕی لە بەڕێوەبردن”
​ئەم خاڵانەی خستووتە ڕوو زۆر جێگەی تێڕامانن:
​١. ئیدارە هونەرە، مامۆستایەتی پسپۆڕییە
​تەواو ڕاستە. مامۆستایەکی زۆر سەرکەوتووی بەشی فیزیا ، مەرج نییە شارەزایی لە بەرێوەبردنی سەرچاوە مرۆییەکان ، چارەسەرکردنی ململانێکان، یان ڕێکخستنی کارگێڕیدا هەبێت. بەڕێوەبردنی دامەزراوەیەک خۆی لە خۆیدا زانستێکی سەربەخۆیە. لە زۆر وڵاتی پێشکەوتوودا (وەک ئەمریکا و هەندێک وڵاتی ئەوروپی)، بۆ ئەوەی ببیە بەڕێوەبەری قوتابخانە، دەبێت بڕوانامەی تایبەتت لە “سەرکردایەتی پەروەردەیی” (Educational Leadership) یان ئیدارەدا هەبێت.
​٢. جیاکردنەوەی لۆجیستیک (حانوت، هاتوچۆ، ڕێکخستنی تاقیکردنەوە) لە پەروەردە
​ئەمە لوتکەی هاوچەرخبوونی سیستەمە:
​فرۆشگا (حانوت) و هاتوچۆ: کاتێک بەڕێوەبەری قوتابخانە خەریکی گرێبەستی حانوت و کێشەی شوفێری پاسی قوتابیان بێت، کات و وزەی نامێنێتەوە بیر لە ئاستی خوێندنی قوتابیان و گەشەپێدانی مامۆستایان بکاتەوە. ئەگەر ئەم بابەتانە بسپێردرێن بە کۆمپانیای لۆجیستی تایبەت و سیستەمی ئەلیکترۆنی (Outsourcing)، ئیدارەی قوتابخانە سەد دەرسەد تەرخان دەبێت بۆ پرۆسەی پەروەردە.
​ئەزموونەکان: نموونەی مۆڵەتی شۆفێریت زۆر بەجێ هێنایەوە! کاتێک تاقیکردنەوە دەبێتە سیستەمێکی ئۆتۆماتیکی، بێلایەن و دەرەکی، هەم دادپەروەری زۆرتر دەبێت، هەم ئەرکی مامۆستا لە ناوەندێکی تاقیکردنەوە دەبێتە تەنها ڕێنماییکردن، نه ک دەرهێنانی پرسیار و بڕیاردانی بەهەڵوێست.
​٣. ئایا کەسێکی نا-مامۆستا دەتوانێت قوتابخانە بەڕێوەببات؟
​لە ڕوانگەی تیۆری کارگێڕییەوە: بەڵێ. ئەندازیارێک، یاساناسێک یان کارگێڕێک کە هونەری سەرکردایەتی و بەڕێوەبردنی بزانیت، دەتوانێت باشتر لە مامۆستایەک بەڕێوەبەرایەتی بەڕێوەببات.
بەلام لە زۆربەی سیستەمە جیهانییەکاندا تەنها یەک شت دەهێڵنەوە: بەڕێوەبەرەکە دەبێت لە “ژینگەی پەروەردەیی” تێبگات ئیدارە پێویستی بە کارگێڕی بەتوانا هەیە، نەک تەنها بڕوانامەی وانەوتنەوە.
ئەم بیرکردنەوەیەی تۆ، ئاڕاستەی ڕاستەقینەی چاکسازییە لە سیستەمی پەروەردەدا. تا ئەو کاتەی بەڕێوەبەری قوتابخانە سەرقاڵی چاککردنەوەی قۆری و بەرمیل و کێشەی پاس بێت، پەروەردە بەرەو پێش ناچێت. دەبێت “پەروەردە و فێرکردن” لە “خزمەتگوزاری و لۆجیستیک” جیا بکرێتەوە.