ئەو ستێركا هەر زوو ڤەمریاعەبدولواحید زاخۆیی هونەرمەندێ ژ بیركری
((كەمال كوردی))
ئیشارەت: ڕەنگە ئەڤ نڤیسینە نەیا تمام بیت و پێدڤی ب باشتر كرن و ڕاستڤەكرنێ هەبێت، لەوما ئەز سوپاسدارم هەكە هەركەسەك زانیاریێن ڕاست و باشتر هەنە ئاماژە پێبكەت و دزانم كو چوو نڤیسینەك بێی خەلەتی و شاشی نینە لەوما ل هەر شاشییەك كو بكەڤیت بەر چاڤێ وە ئەز پڕ داخوازا لێبورینێ دكەم.
د جوگرافیایا هونەرا كوردستانێ، باژێڕێ “زاخۆ” نە ب تنێ خالەكا سەر سینور و تووخیبە، زاخۆ جهێ ژدایكبوونا كین و نەفرەتێن تەپەسەركری و وان دەنگانە كو هەشكو بێژی د گەل چارەنڤیسەك تەحل هاتنە گرێدان. ژ “ئەیاز یوسف زاخۆیی و ئەردەوان زاخۆیی” بگرە هەتا كو ” عەبدولواحید زاخۆیی، دیروكا موزیك و سازێن ڤی دیاری ب كێمبوونێن زوو ب زوو هاتیە نڤیساندن. عەبدولواحید زاخۆیی، ئەو هونەرمەندێ كو ناڤو بانگێ وی د دەساڵێن نوهەدان یێن زایینی لەرزین دئێخستە سەر لەشێ بێ دەنگێ چیایێن دەڤەرێ و كوردستانێ، ستێركەك بوو كو هەر زوو ڤەمریا، نێ شوون پیێن وێ تا هەتایە ل سەر ئەسمانێ موزیك و سازا بادینان مایەڤە.
ئەمی لێرەدا لگور شیانێن خوە ژیانا ڤی هونەرمەندێ ژ بیر كری ئینین زمان و نڤیسین.
ژدایكبوونا گەری و قورگەكی د توز و غوبارا غەریبیێ دا
عەبدولواحید قەدری نەجمەددین، كو ل پشتڕا ب ناڤێ “عەبدولواحید زاخۆیی” بوو ب ناسنامەیا موزیكا كوردستانێ، ل سالا 1972 ل باژێڕێ زاخۆ چاڤێن خوە ب جیهانێ ڕە ڤەكرن. چارەنڤیسا وی هەر د دەستپێكا ژیانا ویدا ب سەفەر و نەخوەشیان هاتە گرێدان. ل سالا 1983، دەستێ چارەنڤیسێ ئەو كشاندە كوچە و كولانێن غەریب و نەنیاسێن موسل، كوچكرنەكا ب زوری كو ڕەنگە ئێكەم تروسك و چەخماغێن نەخوەشی و نیگەرانیا ڤەشارتی د دەنگێ ویدا پێكر. لێ ڕھ و ریچالێن وی د ئاخا كوردستانێ پەیتتر ژ وێ بوون كو د غەریبی و غوربەتێ هشك ببیت. ئەو ب پارزینكەك میلودییێن خوەشك وبەركەتی ڤەگەڕا جھی لدایكبوونا خوە ژ بوی كو ڤەگێڕێ ئێش و ئازارێن نڤشەك بیت كو د ناڤا شەڕ و جەنگ و هیڤی و ئومێدان دلڤیت و دەست و پییێان لێددەت.
دەوران و سەردەمێ زێڕینێ شریت و كاسێتان و داگیركرنا دلان
دەھ سالێن نوهەدان ئێن زایینی ژ بو موزیك و سازا كوردستانێ، سەردەمێ گوزار و تێپەڕێنێ بوو و عەبدولواحید زاخۆیی ئەندازیار و میعمارێ ڤی گوزەر و تێپەڕێ بوو. وی چالاكییێن خوە یێن پروفیشناڵ ل سالا 1990 دەست پێكرن و ب بڵاڤكردنا ئەلبوومەكێ د سالا 1993،عەرد هەژینەك د شێواز و ستایلێ”بادینی” چێكر. دەنگێ وی، تێكەلكرنەك جادوویی ژ نەرمی و رومانسییەت و هێزەكا فلكلوری بوو. شریت كاسێتێن وی، ل تەنزیل و تەسجیلێن كەڤنێن ناڤ مالا تاكو تەسجیلێن ناڤا ترومپیلێن كو ل جادەیێن پر پێچا و پێچێن دهوكی تێدەپەڕین، د هەر جهەكی دهات بهیستن. ئەلبوومێن وی ئێن سالێن 1993- 1995-1997 ب تنێ كومەكا سترانان نەبوو، بەلكی گوتن و ئاخڤا هونەرا لاوەكی بوون كو دخوەست داب و نەریت و باڤ و كالان دگەل جادویا پاپ پێكەڤە گریبدەت.
بیست و شەشێ ڕێبەندان(چلەیێ)، ئەو ڕۆژا كو ستران گریان
زڤستانا سالا 2000 بۆ لایەنگرێن عەبدولواحید زاخۆیی بێهنا خاتر خوەستنێ ددا. ل بیست و شەشێ چلەیا وێ ساڵێ، نووچەیەك وەك كاڤلەك هەڕفی كەتە سەر جڤاتا هونەری:
” عەبدولواحید ل ژیێ 28 ساڵیێ وەغەر كر و چوو بەر دلوڤانیا خوەدێ.”
پزیشكیا داد و سەرچاوەیێن فەرمی سەبەبا كوچا دواییا وی ب ئەگەرا” ڕاوەستانا دلی” ڕاگەهاند، ئەگەر و بیاڤەك سارد و بێ ڕح بۆ دلەك كو پڕ ژ حەزا ژیانێ بوو. لێ دناڤا هنەك خەلك و جەماوەرێ جڤاكیدا گووتنەك دی دەڤ ب دەڤ دگەڕها.
ئەو خەلكێن كو پێشتر ژی شایەتێ بزربوونا ڤەشارتیا” ئەردەوان زاخۆیی” و مرنا ب گومانا” ئەیاز یوسف زاخۆیی” بوون، نەدكارین قەبوول بكەن كو عەبدولواحید ژی هەر ب ڤان هەسانیا(ساناهیا) ب ئەگەرا نەخوەشییەكا پزیشكی وەغەر كرییە. پڕوپاگاندا لدور “ئالۆزی و كێشەیەكا مەزنا جڤاكی” و “ب داوی هاتنا ب زوری یا ژیانا وی” توز و غوبارەك پر ژ نهێنیا ئێخستە سەر گوڕ و مەزارێ وی د زاخۆدا، توز و غوبارەك كو خوە ب تێپەڕبوونا پتر ژ دوو دەھ سالان ژی، هێشتا ب تمامی ب داوی نەهاتیە. ئەگەر چ د چاڤپێكەفتنەك تەلەفزیونیدا دگەل مالبات و هەڤژینا هونەرمەندی هن تشتێن دی خویا دبن و هەڤژینا وی ڤەدگێڕیت كو ئەڤا چێبووی لسەر ڕویدانەك بوویە كو هوسا ڤەدگێڕیتەڤە:
“بەری ڕویدانێ دمێ ئیڤاری هەڤژینێ من ل مال نەبوو و مە مێهڤان هەبوون، هونەرمەند عبدولواحید دەمژمێر نەھێ شەڤێ ڤەگەڕیا و ل دەسپێكی نمێژا(نڤێژا) خوە كرو پشتی وێ بۆ خوە سێڤەك كەر كر و كەرك ژێ ڕاكر بو خوارنێ كو زەنگا مالێ هات لێدان و لدویڤڕا گوتن یێن هاتی بۆ بانگێشتا هونەرمەندی بۆ شاهییەكێ و دەما هونەرمەند چوویە بەر دەرگەهی ژ نشكەكێڤە من هاش تەقە كرنێ بوو و ل وی ڕەشاندن و ڕوژا پشتی وێ ژی ل نەخوەشخانەیێ خەبەرا مە ئانی كو كوچا داوی كر”. ئەڤ قسەتە لگور ئاخفتنا هەڤژینا هونەرمەند عەبدولواحیدە.
میراتەك كو د بێ دەنگیێدا نامینت
ئەگەر چ عەبدولواحید زاخۆیی ئەو دەلیڤە بو چێنەبوو تاكو سپی بوونا پوڕا خوە د خودیكێدە ببینیت، لێ میراتەك ل پشت خوە رە ب جێھ دانایە كو دەم توو كارتێكرنەك لسەر وی نینە. ئیڕۆ، كوڕێ وی ” نەژبیر عەبدولواحید” هەر ب هەمان وێ دەنگێ ئاشنا، چرایا مالا بابێ خوە ب هەلكری هێلایە. “نەژبیر” د پەیامەكا كورت، لێ پر كوور(كویر) دبێژیت:
“باڤێ من هەردەم دوێ باوەڕێدا بوو كو ئەو دەنگێ كو ژ ناڤا خەلكی ڕە بلند ببە، تووجاران و قەت و قەت د گوڕستانێ ناهیت ڤەشارتن”.
هەژی گوتنێیە كو نەژبیر وەك باڤێ خوە كارێ هونەری ناكەت و ب تنێ وەك كوڕێ هونەرمەندی د جڤاكیدە دهێت ناسكرن.
كادرویا تایبەت: ڕۆژژمێرا ڕەش، نفرین و نەفرەتا بلیمەت و هۆشمەندێن زاخۆ
- ئەردەوان زاخۆیی: ل ژیێ 27 سالیدا ژ لایێ رژیما بەعس هات ڕەڤاندن و ئەو بزر كرن.
- ئەیاز زاخۆیی: د ژیێ 30 سالیدا ب شێوازەك پڕ گوماناوی دناڤا نەخوەشخانەیێدا كوچا داوی كرد.
- عەبدولواحید زاخۆیی د ژیێ 28 سالیدا ب ئەگەر ڕاوەستانا دلی ( یان ب گوتنەك نەدیار، گرفتا جڤاكی) وەغەر كر.
هەشكو پێژی ئ
