ئاسایشی بژێوی لە هەرێمی کوردستان، لە تەنها مووچەیەک زیاترە

د.مامۆستای زانکۆ، ئاریانا ئیبراهیم

لەو کاتەی شاشەکانی تەلەفزیۆن لە هەرێمی کوردستان سەرقاڵی شیکردنەوەی جووڵە دیپلۆماسییە باڵاکان و باسی هاوسەنگیی هێزە هەرێمییەکانن، تەنها یەک پێوەری ڕاستەقینە هەیە کە لێدانی دڵی شەقام بە وردی دەپێوێت، ئەویش ئاسایشی بژێوییە.
ئەمڕۆ، پرسیاری ناو کۆڕ و کۆبوونەوەکانی کوردەواری ئەوە نییە کە ئایا هەڵبژاردن دووبارە دەکرێت؟ بەقەد ئەوەی کە ئایا مووچە لە کاتی خۆیدا دابەش دەکرێت؟. ئەم گۆڕانکارییە لە بایەخپێدانی خەڵک شتێکی سەرپێیی نییە وەک ئەوەی هەندێک کەس لێی تێدەگەن، بەڵکو هاوارێکی بێدەنگە بۆ گەیشتن بە سەقامگیری دەروونی و ماددی پێش هەر شتێکی دیکە.
بۆ چوونە دەرەوە لە قەیرانەکان، لە ساڵانی ڕابردوودا، هاووڵاتییان لە هەرێم لەناو دۆخێکی ناڕوونیدا ژیاون. ئاسایشی بژێوی تەنها بە واتای هەبوونی پارە نایەت، بەڵکو بە واتای توانای پلان دانان بۆ داهاتوو دێت، توانای ناردنی منداڵان بۆ قوتابخانە، دابینکردنی چاودێری تەندروستی، و دانەوەی پسوولەی خزمەتگوزارییەکان بەبێ ترس لە سوپرایزەکانی بنبەستی سیاسی، نێوان هەولێر و بەغدا.
پشتبەستنی تەواو بە داهاتی نەوت و مووچەی حکوومی، کۆمەڵگەی کردووە بە بارمتەی گۆڕانکارییەکانی نرخی بازاڕ و ڕێککەوتنە سیاسییە لەرزۆکەکان. لێرەدا تەحەددییە ڕاستەقینەکە دەردەکەوێت، چۆن لە ئابوورییەکی چاوەڕوانکارەوە بگوێزینەوە بۆ ئابوورییەکی بەرهەمهێن؟.
بۆیە لە پشت ژمارەکانەوە چی هەیە؟ ئەوە ئەو ترێندە ڕاستەقینەیەی کە پێویستە بڕیارەبەدەستان ئاوڕی لێ بدەنەوە، ژمارەی لایکەکانی پۆستێکی سیاسی نییە، بەڵکو ئاستی متمانەی گەنجانە بە بازاڕی ناوخۆ. کاتێک دەرچوویەکی زانکۆکانی هەولێر یان سلێمانی چەندین ساڵ چاوەڕێی دامەزراندنی حکوومی دەکات لەبری ئەوەی دەست بە پڕۆژەیەکی تایبەت بکات، ئەمە بەو واتایە دێت کە کەلێنێک لە سیستەمی دڵنیایی ئابووری کەرتی تایبەتدا هەیە.
چونکە ئاسایشی بژێوی پێویستی بەمانە هەیە، (بەردەوامی هەماهەنگی لەگەڵ بەغدا، بۆ مسۆگەرکردنی مافی مووچەخۆران بەدوور لە ململانێ حزبییەکان. پاڵپشتیکردنی کەرتی تایبەت، بۆ ڕەخساندنی هەلی کاری ڕاستەقینە کە پشت بە بودجەی دەوڵەت نەبەستێت. شەفافیەت لە سەرچاوەکاندا، بۆ ئەوەی هاووڵاتی هەست بکات شەریکە لە سەروەتی خاکەکەیدا، نەک تەنها وەرگریی هاوکاری).
کەواتە سەقامگیری سیاسی لە هەرێمی کوردستان لە سفرەی نانی بچووکترین گوندی دهۆکەوە دەست پێدەکات و لە نووسینگەکانی بڕیاردان لە هەولێر کۆتایی دێت. ناتوانرێت قەوارەیەکی بەهێز و سەقامگیر بونیاد بنرێت تا ئەو کاتەی دڵەڕاوکێی دابینکردنی بژێوی، میوانێکی هەمیشەیی هەموو ماڵێک بێت.
گەلی کوردستان خۆڕاگرییەکی بێوێنەی لە بەرامبەر قەیرانەکاندا نیشان داوە، بەڵام خۆڕاگری بەتەنها بۆ بونیادنانی داهاتوو بەس نییە. ئێمە پێویستمان بە گرێبەستێکی نوێی کۆمەڵایەتی و ئابوورییە، کە کەرامەتی بژێویی هاووڵاتی، بخاتە سەروو هەموو بەرژەوەندییەکی سیاسییەوە. چونکە هەرێمێکی بەهێز ئەو هەرێمەیە کە هاووڵاتییەکانی لە داهاتوویان نەترسن.