حەفت: ئادابێن ل بەر خۆکرنا جلوبەرگان

حەفت: ئادابێن ل بەر خۆکرنا جلوبەرگان
پشتی مرۆڤی خۆ پاقژ کر (دەستنڤێژ و غوسل)، گرتن، نوکە دۆرا جل و بەرگانە.

١. ستارەکرنا عەورەتی: مەرەما سەرەکی ژ جلوبەرگان ستارەکرنا عەورەتی یە، بۆ زەڵامی د ناڤبەرا ناڤکێ و چۆکی دا، و بۆ ئافرەتێ هەمی لەشێ وێ (ژبلی ناڤچاڤ و دەستان د نڤێژێ دا). خودایێ مەزن د بێژیت: (يَا بَنِي آدَمَ قَدْ أَنْزَلْنَا عَلَيْكُمْ لِبَاسًا يُوَارِي سَوْآتِكُمْ وَرِيشًا) [الأعراف: ٢٦].

٢. دەستپێکرن ب لایێ راستێ: سوننەتە دەمێ مرۆڤ قەمیس یان شەلوال یان هەر پارچەکا جلکی دکەتە بەر خۆ، ب لایێ راستێ دەستپێ بکەت (دەستێ راستێ، پێیێ راستێ).
عائیشا (خودێ ژێ رازی) دبێژیت: (پێغەمبەری ﷺ حەز ژ پێشێخستنا راستێ دکر د هەمی تشتان دا)، [رواە البخاري: ١٦٨].

٣. ئێخستن ب لایێ چەپێ: دەمێ مرۆڤ جلێن خۆ ژبەر خۆ دکەت (دانیت)، سوننەتە ب لایێ چەپێ دەستپێ بکەت، وەک ڕێزگرتن بۆ لایێ راستێ کو دمینیتە ستارەکری هەتا دوماهیێ.

٤. دوعایا کرنا جل و بەرگان: دەمێ مرۆڤ جلکەکێ دکەتە بەر خۆ، باشە دوعایا سوپاسیێ بکەت.
پێغەمبەر (ﷺ) د بێژیت: (مَنْ لَبِسَ ثَوْبًا فَقَالَ: الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي كَسَانِي هَذَا الثَّوْبَ وَرَزَقَنِيهِ مِنْ غَيْرِ حَوْلٍ مِنِّي وَلَا قُوَّةٍ، غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ)، [رواە أبو داود: ٤٠٢٣، وحسنە الألباني].

٥. هەلبژارتنا جلکێن سپی: بۆ زەڵامان سوننەتە جلکێن سپی بکەنە بەر خۆ، چونکی جلکێن هەرە باش و پاقژن. پێغەمبەر (ﷺ) د بێژیت: (الْبَسُوا مِنْ ثِيَابِكُمُ الْبَيَاضَ، فَإِنَّهَا مِنْ خَيْرِ ثِيَابِكُمْ)، [رواە الترمذي: ٩٩٤، وصححە الألباني].

٦. ل بەر خۆ نەکرنا حەریری و زێڕی بۆ زەڵامان: حەرامە ل سەر زەڵامان جلکێن ئاڤرمیش بکەنێ یان زێڕی بکەنە بەر خۆ، بەڵێ بۆ ئافرەتان دروستە.
پێغەمبەری (ﷺ) حەریر و زێڕ کرنە د دەستێ خۆ دا و گۆت: (إِنَّ هَذَيْنِ حَرَامٌ عَلَى ذُكُورِ أُمَّتِي، حِلٌّ لإِنَاثِهِمْ)، [رواە ابن ماجە: ٣٥٩٥، وصححە الألباني].

٧. جلکێن درێژتر ژ گوزەکێن پێیان (بۆ زەڵامان):
نابیت جلکێن زەڵامی (شەلوال یان هەر جلکەکێ دی) بگەهیتە دبن گوزەکێن پێیان (کەعبی) ژبەر خۆمەزنکرنێ. پێغەمبەر (ﷺ) د بێژیت: (مَا أَسْفَلَ مِنَ الْكَعْبَيْنِ مِنَ الإِزَارِ فَفِي النَّارِ)، [رواە البخاري: ٥٧٨٧].

٨. خۆ نەشوبهاندن ب رەگەزێ بەرامبەر: حەرامە زەڵام جلکێن ئافرەتان بکەنە بەرخۆ، و ئافرەت جلکێن زەڵامان بکەنە بەرخۆ.
(لَعَنَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ الْمُتَشَبِّهِينَ مِنَ الرِّجَالِ بِالنِّسَاءِ، وَالْمُتَشَبِّهَاتِ مِنَ النِّسَاءِ بِالرِّجَالِ)، [رواە البخاري: ٥٨٨٥].

٩. خۆ نەشوبهاندن ب جلکێن تایبەت یێن کافران:
نابیت موسلمان جلکەکی بکەتە بەرخۆ کو درویشمێ تایبەتێ ئایینەکێ دی بیت یان جلکەک بیت بتنێ ب کافران دهێتە نیاسین. پێغەمبەر (ﷺ) د بێژیت: (مَنْ تَشَبَّهَ بِقَوْمٍ فَهُوَ مِنْهُمْ)، [رواە أبو داود: ٤٠٣١، وصححە الألباني].

١٠. دویرکەفتن ژ جلکێن ناڤودەنگیێ (لباس الشهرة):
ئەو جلکێن کو مرۆڤ دکەتە بەر خۆ دا کو خەلک ب دەست ئیشارەتێ پێ بکەن (چ ژبەر گرانییا وی یان ژبەر سەیراتییا وی) باش نینن. پێغەمبەر (ﷺ) د بێژیت: (مَنْ لَبِسَ ثَوْبَ شُهْرَةٍ فِي الدُّنْيَا أَلْبَسَهُ اللَّهُ ثَوْبَ مَذَلَّةٍ يَوْمَ الْقِيَامَةِ)، [رواە ابن ماجە: ٣٦٠٧، وحسنە الألباني].

١١. پاقژییا جلوبەرگان:
پێدڤیە جلوبەرگێن موسلمانی د پاقژ بن و بێهنا وان یا خۆش بیت، ب تایبەت بۆ نڤێژێ و جڤاتان.
خودایێ مەزن د بێژیت: (وَثِيَابَكَ فَطَهِّرْ) [المدثر: ٤].

١٢. دوعا بۆ کەسەکێ جلکەکێ نوو کری: ئەگەر تە دیت برایەکێ تە جلکەکێ نوو کریە بەر خۆ، سوننەتە دوعایێ بۆ بکەی. پێغەمبەر (ﷺ) د گۆتە کەسێ جلکێ نوو کری: (تُبْلِي وَيُخْلِفُ اللَّهُ تَعَالَى)، [رواە أبو داود: ٤٠٢٠، وصححە الألباني].