جیهان و بەرهنگاربوونا تیرۆرێ… دیتنەک
نڤێسین ؛ زەنون سلێڤانەی
دیاردەیا تیرۆرێ ئێکە ژ مەترسیدارترین ئاریشەیێن کو جیهانا هەڤچەرخ رووبەڕوویێ وێ بووی. تیرۆر نە ب تنێ کریارەکا تێکدەرانەیە، بەلکو هزروکەکا تارییە کو ژیانا مرۆڤایەتیێ، ئاشتیێ و پێکڤەژیانێ دێخیتە د مەترسییەکا مەزن دا. ئەڤرۆکە، چو وەلات و نەتەوە ل سەر روویێ ئەردی نینن کو ب تەمامی ژ ڤێ بەلایێ د ئارام بن، چونکو تیرۆرێ نە سنوور هەنە و نە ناسنامە.
بەرهنگاربوونا نێڤدەولەتی و واقیعی
بەرهنگاربوونا تیرۆرێ د قۆناغا نوکە دا، بزاڤەکا نێڤدەولەتی یا بەرفرەهـ ل خۆ گرتتیە. وەلاتێن جیهانێ ب رێیا هەڤپەیمانیێن سەربازی، ئەمنی و هەواڵگری بزاڤێ دکەن ڤێ دیاردەیێ ژناڤ ببەن. لێ پرسیارا گرنگ ئەوە: ئایا ب تنێ چەک و هێزا سەربازی دکارن دوماهییێ ب تیرۆرێ بینن؟
بێگومان نەخێر. دیمەنێ جیهانی نیشان ددەت کو هەرچەندە هێزا سەربازی گرنگە بۆ تێکشکاندنا تیرۆرستان ل گۆڕەپانا شەڕی (وەک چەوا گەلێ مە د سەنگەرێن پێشیێ دا ب نوونەرایەتیا هەمی جیهانێ بەرگری ژ ئاشتیێ کر)، لێ شەرێ دروست و درێژخایەن، شەرێ هزری و فەرهەنگییە.
دیتنەک بۆ چارەسەرییەکی ریشەیی
دیتنا سەردەمیانە بۆ بنبڕکرنا ڤێ ئاریشەیێ ئەوە کو پێدڤییە جیهان ب شێوەیەکێ ریشەیی سەرەدەریێ دگەل ئەگەرێن سەرهەلدانا تیرۆرێ بکەت. چەندین فاکتەر هەنە کو دبنە ژینگەهەکا گونجای بۆ گەشەکرنا توندڕەویێ، ژ وان ژی:
- نەبوونا دادپەروەرییا جڤاکی و سیاسی: چەوساندن و پەراوێزخستنا پێکهاتان وەسا دکەت کو کەسێن بێهیڤی پەنایێ ببەنە بەر هزرێن توند.
- هەژاری و بێکاری: رەوشا خراب یا ئابووری ئێکە ژ دەرگەهێن سەرەکی یێن کو تیرۆرست گەنجان پێ دخاپینن.
- لاوازییا سیستەمێ پەروەردەیێ: پەروەردەیەکا ساخلەم کو لسەر بنەمایێ لێبوردەییێ و قەبوولکرنا یێ بەرامبەر نەبیت، دێ بیتە زەمینەیەک بۆ هزرا رەتکرنا ئەڤێ دی.
ژ بەر هندێ، بەرهنگاربوونا دروست دڤێت ژ قوتابخانە، زانکۆ و ناڤەندێن رەوشەنبیری دەست پێ بکەت. دڤێت جیهان وەبەرهێنانێ د مرۆڤی دا بکەت، ب بەلاڤکرنا هزرا لێبوردەییێ و رێزگرتن ل مافێن مرۆڤی و پێکڤەژیانا ئاشتیانە.
دەرئەنجام
د دوماهییێ دا، تیرۆر نە ئایینە و نە نەتەوەیە، بەلکو نەخۆشییەکا کوژەک و پەژیقە. پێخەمەت ئاڤاکرنا پاشەڕۆژەکا گەش بۆ نەوەیێن داهاتی، دڤێت هەمی مرۆڤایەتی دەستێ هەڤگرتنێ بدەتە ئێک. جیهان پێدڤی ب ئاشتییەکا راستەقینە هەیە، ئاشتییەک کو لسەر بنەمایێ هەڤتێگەهشتن و دادیێ هاتبیتە ئاڤاکرن، دا کو مرۆڤایەتی ژ ڤێ تاریاتیێ قورتال ببیت و ب ئارامی بژیت ؛
