پەڕتووک ورژێنەری ناخی ژیارە

ستار ئەحمەد

​پەڕتووک تەنیا کۆمەڵە لاپەڕەیەکی بێدەنگ و ڕیزکراو نییە، بەڵکوو هاوارێکی زیندووی مێژووە و گەورەترین بزوێنەری ناخی ژیاری مرۆڤایەتییە. لەم ڕۆژەدا کە جیهان ئاوڕ لە بایەخی پەڕتووک دەداتەوە، پێویستە ئێمە بە دیدێکی قووڵتر سەیری ئەم دۆستە دێرینە بکەین. ژیار یان شارستانییەت، بەبێ کتێب وەک جەستەیەکی بێ ڕۆح وایە؛ چونکە کتێب ئەو میراتگرییە زانستییەیە کە ئەزموونی نەوەکانی ڕابردوو دەگوازێتەوە بۆ ئێستا و، ڕێگای داهاتووش بۆ نەوەکانی دواتر ڕووناک دەکاتەوە. هەر نەتەوەیەک توانیبێتی پێگەی پەڕتووک لە ناوەندی ژیانی خۆیدا جێگیر بکات، توانیویەتی لە لێشاوە توندوتیژەکانی مێژوو ڕزگاری بێت و شوناسی خۆی بە نەمری بهێڵێتەوە.
​لە ڕاستیدا، کتێب وەک داینەمۆی هۆشیاریی کۆمەڵایەتی کار دەکات. کاتێک دەڵێین پەڕتووک ورژێنەری ناخی ژیارە، مەبەستمان ئەوەیە کە هیچ گۆڕانکارییەکی گەورە لە بنەماکانی ژیاندا ڕووی نەداوە، ئەگەر پێشتر لە ناو لاپەڕەی کتێبەکاندا بیرۆکەکەی چەکەرەی نەکردبێت. خوێندنەوە تاکی کۆمەڵگە لە کۆت و بەندی دواکەوتوویی و چەقبەستوویی ڕزگار دەکات و بەرەو ئاسۆیەکی فراوانتری بیرکردنەوەی دەبات. کۆمەڵگەیەک کە بخوێنێتەوە، کۆمەڵگەیەکە، دەتوانێت پرسیار بکات، ڕەخنە بگرێت و بە دوای باشترینەکاندا بگەڕێت. لێرەوەیە کە پەڕتووک دەبێتە ئامرازێکی کاریگەر بۆ تێکشکاندنی ئەو دیوارە تەمومژاوییانەی کە ڕێگرن لە بەردەم پێشکەوتنی مرۆڤ و، ڕێگا خۆش دەکات بۆ ئەوەی مرۆڤایەتی بەرەو ئاستێکی باڵاتری هۆشیاری هەنگاو بنێت.
​پاراستنی زمان و فەرهەنگ، یەکێکی ترە لەو ئەرکە پیرۆزانەی کە تەنیا کتێب دەتوانێت بە ئەنجامی بگەیەنێت. زمان ناسنامەی نەتەوەیە و پەڕتووکیش قەڵای پارێزەری ئەو زمانەیە. کاتێک نووسەران و ڕووناکبیران بە زمانێکی کوردیی پاراو، بێگەرد و دوور لە وشەی بێگانە دەنووسن، لە ڕاستیدا خەریکی بنیادنانی دیوارێکی پتەون لە دەوری شوناسی نەتەوەیی. کتێب دەبێتە هۆی ئەوەی وشە ڕەسەنەکان لە بیر نەچنەوە و زمانی دایک وەک کانییەکی ڕوون و بێگەرد بۆ نەوەکانی داهاتوو بمێنێتەوە. هەر بۆیە، خوێندنەوەی پەڕتووکی کوردی ئەرکێکی نیشتمانییە؛ چونکە لە ڕێگەی لاپەڕەکانەوەیە کە ئێمە پەیوەندیمان بە ڕەگ و ڕیشەی مێژووییمانەوە دەمێنێت و دەتوانین لە ناو جەنجاڵی و لێشاوی فەرهەنگە نامۆکاندا، ڕەسەنایەتیی خۆمان بپارێزین.
​لە سەردەمی ئێستادا کە تەکنەلۆژیا و جیهانی دیجیتاڵی هەموو کایەکانی ژیانی داگیر کردووە، مەترسییەکی گەورە لەسەر قووڵبوونەوەی مرۆڤ دروست بووە. شاشە زیرەکەکان مرۆڤیان فێری تێپەڕبوونی خێرا و ڕووکەشانە کردووە، بەڵام پەڕتووک تەرکیز و قووڵبوونەوە بە مرۆڤ دەبەخشێتەوە. گەڕانەوە بۆ لای کتێبخانەکان و چێژوەرگرتن لە بۆنی کاغەز، گەڕانەوەیە بۆ لای خۆدۆزینەوە. کتێب دەرفەتمان پێدەدات کە لە ژاوەژاوی جیهانی دەرەوە داببڕێین و لەگەڵ ناخی خۆماندا بکەوینە گفتوگۆ. ئەم بێدەنگییە پڕ لە واتایەی ناو کتێبخانەکان، ئەو زەمینەیەیە کە داهێنانی ڕاستەقینەی تێدا لەدایک دەبێت. نەتەوەیەک کە کتێبخانەکانی چۆڵبن، زانست و مەعریفەی تێدا وشک دەبێت و ناتوانێت لە کاروانی ژیاری جیهانییدا جێگەی خۆی بکاتەوە.
​ئەرکی نووسەریش لێرەدا دەبێتە ئەرکێکی مێژوویی. نووسەر تەنیا گێڕانەوەی چیرۆک یان ڕیزکردنی وشە ئەنجام نادات، بەڵکوو دەبێت ببێتە ویژدانی بێداری کۆمەڵگە. کتێبێک کە نەتوانێت کێشەیەکی مرۆیی یان نەتەوەیی بخاتە ڕوو، یان ڕێگایەک بۆ ڕزگاریی ڕۆحی و هزری نیشان نەدات، ناتوانێت تەمەنی درێژ بێت. ئەو پەڕتووکانەی کە وەک ورژێنەری ناخی ژیار دەمێننەوە، ئەو بەرهەمانەن کە بە ڕاستگۆیی و بە زمانێکی بەهێز دەستیان بۆ ئازار و هیواکانی مرۆڤ بردووە. بۆیە پێویستە نووسەرانی ئێمە بە هەستکردن بەم بەرپرسیارییەتییە گەورەیە، بەرهەمگەلێک بخوڵقێنن ،کە ببێتە مایەی شانازی و ببێتە سەرچاوەی بەهرە بۆ نەوەکانی ئێستا و داهاتوو.
​پێویستە لەسەرمان کە ئەم ڕۆژە تەنیا یادکردنەوەیەکی تێپەڕ نەبێت، بەڵکوو با ببێتە وەرچەرخانێک لە پەیوەندیی نێوان ئێمە و کتێب. پێویستە لە ناو ماڵەکانماندا، لە ناو قوتابخانە و زانکۆکانماندا، پەڕتووک بکەینەوە بە سەنتەری بایەخەکان. گەلێک کە بخوێنێتەوە، گەلێکی بێشکستە؛ چونکە زانست هێزێکە کە هیچ چەک و زۆردارییەک ناتوانێت بەرەوڕووی بێتەوە. کتێب ئەو پردە توندوتۆڵەیە کە ئێمە بە جیهانی شارستانییەت و مرۆڤایەتییەوە دەبەستێتەوە. با هەموومان پێکەوە کار بکەین بۆ ئەوەی کتێبدانەکانمان ئاوەدانتر بن و وشەی کوردی بە بێگەردی لە ناو دڵی لاپەڕەکاندا بگەشێتەوە، چونکە تەنیا لە ڕێگەی کتێبەوە دەتوانین ژیارێکی شکۆمەند و داهاتوویەکی گەشاوە بۆ نەتەوەکەمان دەستەبەر بکەین.