نێچیرڤان بارزانی ل بەغدا: تێگەهشتنەکا سیاسی بۆ دابینکرنا سەقامگیرییێ و پاشەرۆژا هەڤبەش
مووسا خالد
ل ژێر سێبەرا ئالۆزییێن هەرێمی و دروستبوونا پێشهاتێن نوی ل ڕۆژهەلاتا ناوەڕاست، پەیوەندییێن ناڤبەرا هەولێر و بەغدا د قۆناغەکا هەستیار و بڕیاردەر دا دەرباز دەبن. سەرەدانا ئەڤرۆ یا سەرۆکێ هەرێما کوردستانێ، نێچیرڤان بارزانی، بۆ بەغدا و بەشدارییا وی د کۆمبوونا بلندا هەڤپەیمانییا برێڤەبرنا دەولەتێ دا، گەنگەشەکرنا بابەتێن بنەرەتی یێن پەیوەندیدار ب ئاییندێ سیاسی و ئابووری ل ئیراقێ دگەهینێت. ئەڤ کۆمبوونە نە بتنێ هەولەکە وەک دیپلۆماسییەتەکە ل سەر ئاستێ بلند، بەلکو میکانیزمەکا زانستی و پرۆسەیە بۆ چارهسهرکرنا کێشەیێن زێدەبووی یێن ل سهر بنهمایێ دهستووری.
- خواندنەکا زانستی و سیستەمی بۆ کۆمبوونێ
ژ لایێ سیاسی ڤە، ژیانا سیاسی یا وەلاتێن فیدرال ل سەر دوو چەمکێن سەرەکی ڕادۆەستێت: گفتوگۆیا بەردەوام (Institutional Dialogue) و هەڤسەنگییا دەسەلاتان (Balance of Power). کۆمبوونا ئەڤرۆ خوە د چوارچۆڤەیێ ڤان پرۆسەیان دا دبینێت:
- بەشدارییا هەر پێنج سەرۆکاتییان:
کۆمبوونا سەرۆکاتییا کۆمار، پەڕلەمان، وەزیران، دادوەری و هەرێما کوردستانێ د ئێک جهێدا، د زانستێ کارگێڕی و سیاسی دا ب “کۆمبوونا لووتکەیا هەماهەنگیێ” دیار دبيت. ئەڤە دابینکرنا سەروەرییا دەستووری دیار دکەت هەتا کو بڕیارێن دەرکەوتین پشتگەرمییەکا یاسایی، جێبەجێکرنێ و سیاسی هەبیت، ب تایبەت بۆ چارەسەرکرنا کێشەیێن بودجە، پەترۆل، و شایستەیێن دارایی یێن هەرێمێ.
*دیدارا جودا دگەل عەلی زەیدی:
ژ لایێ ئاماژەیا دیپلۆماسی ڤە، کۆمبوونێن لایەنی (Bilateral Meetings) د ناڤبەرا سەرکردەیان دا گرنگییا خوە یا تایبەت هەیە. ئەڤ جۆرە کۆمبوونە ڕێگە ددەن کو بابەتێن لایەنیکار یاخود ئاڵۆز ب شێوازەکێ ڕاستەوخۆتر و دوور ژ چاڤێ میدیایێ بهێنە بەحسکرن، دا کو تێگەهشتنەکا هەڤبەش پێشیا بڕیارێن کۆمەلایەتی بیت.
تەوەرێن سەرەکی یێن کۆمبوونێ:
- ڕەوشا نافخۆیا ئیراقێ و پەیوەندییێن هەولێر و بەغدا:جێگیربوونا سیاسی ل وەلاتی سادەتر دەبیت دەمێ لێکتێگەهشتن و ڕێککەفتن ل سەر بنەمایێ دەستووری بهێنەکرن. چارەسەرکرنا ئاریشەیێن مایین و چارەسەرنەبووی دێ بیتە ئەگەرا قایمکرنا بنەمایێن فیدراێیزمێ و پاشەرۆژەکا جێگیرتر.
- گوهۆڕین و پێشهاتێن دەڤەرێ: هەرێما کوردستانێ و حکومەتا فیدرال د ئێک بەرە دانە بۆ پاراستنا ئاسایش و سەقامگیرییا دەڤەرێ. کارکرنا هەڤبەش و هماهەنگی د سیاسەتا دەرڤە دا دێ بیتە بەربەستەک دژی کارتێکرنێن نەرێنی یێن ژ دەرڤەی سنوران.
سەرەدانا نێچیرڤان بارزانی بۆ بەغدا بەلگەیەکا روونە کو هەرێما کوردستانێ ب شێوەیەکێ ژیرانە هەول ددت دیالۆک ببیته سەرەکیترین چەک بۆ دەستڤەئینانا مافێن دەستووری و پاراستنا سەقامگیرییێ. چارەسەرکرنا پرسان ب ڕێیا بەشدارییا فەرمی د لوتکەیا سەردکردایەتییا سیاسی دا، تاکە ڕێگەیا دروستە بۆ ئاڤاکرنا ئیراقەکا جێگیر، کو تێدا مافێن هەموو پێکهاتەیان، ب تایبەت مافێن دەستووری یێن هەرێما کوردستانێ، بهێنە پاراستن. ئەنجامێن ڤێ کۆمبوونێ دشێن ببنە پێنگاڤەکا بەرچاڤ بەرەڤ گەهشتن ب ڕێککەفتنێن درێژخایەن.
