عێراق بڕیاری کۆتاییهێنانی بە سووتاندنی غازی سروشتی داوە؛

عێراق بڕیاری کۆتاییهێنانی بە سووتاندنی غازی سروشتی داوە؛ بەڵام لە کۆی ٨ وێستگەی پەستانی غازی کەرکووک، هێشتا ٥ وێستگە لەکارکەوتوون!

ئارام شێرکۆ

عێراق هەوڵ دەدات کۆتایی بە سووتاندنی غازی هاوپێچی نەوت بهێنێت و لە جیاتی بەفیڕۆدانی، ئەو سامانە بۆ بەرهەمهێنانی کارەبا و دابینکردنی پێداویستییە ناوخۆییەکان بەکار بهێنێت. بەڵام لە کەرکووک، لە کۆی ٨ وێستگەی پەستانی غاز، تەنها ٣ وێستگە کار دەکەن و ( ٥ ) وێستگەی دیکە لەکارکەوتوون.

بەپێی ئەو زانیارییانەی لە کاتی ئامادەکردنی ئەم ڕاپۆرتەدا دەست کەوتوون، بەشێک لەو وێستگانە لە نێوان ساڵانی ١٩٨٠ تا ١٩٨٢ دروست کراون. سەرچاوەیەکی تایبەت لە لێدوانێکی تایبەت پێ گوتم کە هەندێکیان پێش ساڵی ٢٠٠٣ لەکار کەوتوون و تا ئێستا بە شێوەیەکی تەواو نۆژەن نەکراونەتەوە. لەو وێستگانەدا، AB4، AB5، AB6 کە سەر بە کێڵگەی بای حەسەنن لە پێش ساڵی ٢٠٠٣ لەکار کەوتوون؛ هەروەها AB2 لە وێستگەی هەنجیر لە ساڵی ٢٠٢٣ـوە لەکار کەوتووە. هەردوو وێستگەی AB1، AB3 لە کارکردن بەردەوامن.

سەرچاوەکە گوتیشی کە لە لایەکی دیکەوە، AB7، AB8 ئێستا لە سەر چوار کێڵگەی کەرکووکن نەماون.

کۆمپانیای غازی باکوور لە ٤ی ئۆکتۆبەری ٢٠٢٦ـەوە دەستی بە چاکسازیی ساڵانەی هێڵی بەرهەمهێنانی ژمارە ١٠٠٠ کردووە؛ چاکسازییەکە بۆ ماوەی ٤٥ ڕۆژ پلانی بۆ دانراوە. بەپێی ڕاگەیاندنی ئەم کۆمپانیایە، ئامانج لەم کارە نۆژەنکردنەوەی کەرەستەکان و، ئەنجامدانی پشکنینی تەکنیکی و بەرزکردنەوەی کارایی و ئامادەیی یەکە بەرهەمهێنەرەکانە. ئەم چاکسازییە پەیوەندی بە هێڵی بەرهەمهێنانی ژمارە ١٠٠٠ـەوە هەیە و نابێت بە وەستانی تەواوی کۆمپانیاکە لێک بدرێتەوە.

عێراق پلانی بۆ کۆتاییهێنان بە سووتاندنی غاز هەیە

عیزەت سابیر بریکاری وەزیری نەوتی عێراق بۆ کاروباری غاز، لە سەرەتای ئۆکتۆبەری ٢٠٢٦دا ڕایگەیاندووە کە وەزارەتی نەوت پلانی زیادکردنی بڕی گرتنەوە و بەکارهێنانی غازی هاوپێچی لە کێڵگەکانی بای حەسەن و، جەمبوری باکوور و خەبازی هەیە.

ئامانجی ئەم پلانە ئەوەیە تا کۆتایی ساڵی ٢٠٢٦ ڕۆژانە ٨٠ ملیۆن پێ سێجای ستانداردی غازی هاوپێچی زیاتر بگیرێتەوە و بەکار بهێنرێت. هەروەها کۆمپانیای نەوتی باکوور ئامانجی کۆتاییهێنانی بە سووتاندنی غاز لە کێڵگە و چالاکییەکانی خۆی تا کۆتایی ساڵی ٢٠٢٧ داناوە.

بەڵام ئامانجی نیشتمانیی عێراق بۆ کۆتاییهێنان بە سووتاندنی غاز لە ئاستی هەموو وڵاتدا، کۆتایی ساڵی ٢٠٢٩ـە؛ واتە ئامانجی ٢٠٢٧ تایبەتە بە کۆمپانیای نەوتی باکوور، نەک هەموو کێڵگە نەوتییەکانی عێراق.

سوودی ئابووری؛ گۆڕینی غازی سووتێنراو بۆ سەرچاوەی وزە و داهات

گرتنەوە و بەکارهێنانی غازی هاوپێچ دەتوانێت کاریگەرییەکی گرنگی لەسەر ئابووریی عێراق هەبێت؛ چونکە لە لایەکەوە پێویستیی وڵات بە هاوردەکردنی غاز لە دەرەوە کەم دەکات و لە لایەکی دیکەوە سووتەمەنیی پێویست بۆ وێستگەکانی بەرهەمهێنانی کارەبا دابین دەکات.

هەروەها لە ڕێگەی پرۆسێسکردنی غازەوە، دەتوانرێت غازی وشک بۆ بەرهەمهێنانی کارەبا و غازی شلی نەوتی (LPG) بۆ بەکارهێنانی ماڵان، لەگەڵ بەرهەمە پیشەسازییەکانی دیکە، بەرهەم بهێنرێت. ئەم کارە دەتوانێت بە کەمکردنەوەی خەرجیی هاوردەکردن و، دابینکردنی سووتەمەنیی ناوخۆیی و فرۆشتنی بەرهەمە غازییەکان، سوودی ئابووری بۆ وڵات دروست بکات.

بەپێی هەڵسەنگاندنی کۆمپانیای نێودەوڵەتی S&P Global، عێراق ساڵانە نزیکەی ١٧ تا ١٨ ملیار مەتر سێجا غازی هاوپێچ دەسووتێنێت. هەمان هەڵسەنگاندن ئاماژە بەوە دەکات کە بەهای ئابووریی ئەو غازەی بەفیڕۆ دەچێت، ڕەنگە لە ساڵێکدا زیاتر لە یەک ملیار دۆلار بێت. ئەمە هەڵسەنگاندنی بەهای دەرفەتی لەدەستچووە، نەک داهاتێکی ڕاستەوخۆ کە عێراق بەدەستی هێنابێت.

عێراق و سامانە غازییەکانی

بەپێی داتاکانی ئیدارەی زانیاریی وزەی ئەمریکا (EIA)، عێراق لە کۆتایی ساڵی ٢٠٢٣دا نزیکەی ١٣١ تریلیۆن پێ سێجا پاشەکەوتی سەلمێنراوی غازی سروشتیی هەبووە. هەروەها نزیکەی دوو لە سێی بەرهەمهێنانی غازی عێراق، غازی هاوپێچی نەوتە؛ واتە غازێک کە لە کاتی بەرهەمهێنانی نەوتدا بەرهەم دێت.

سەرەڕای ئەم سامانە گەورەیە، عێراق بەهۆی کەموکوڕیی ژێرخان و سنوورداربوونی توانای گرتنەوە و پرۆسێسکردنی غاز، هێشتا بەشێک لە پێداویستییەکانی بە هاوردەکردنی غاز دابین دەکات.

بەپێی داتاکانی EIA، هاوردەی غازی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٣دا بە تێکڕا ڕۆژانە نزیکەی ٣١٠ ملیار پێ سێجا بووە. بەشێکی گرنگی ئەم هاوردەیە لە ئێرانەوە دابین کراوە؛ غازێک کە بەشێکی سەرەکیی بۆ سووتەمەنی وێستگەکانی کارەبا بەکار دەهێنرێت.

بەم پێیە، نۆژەنکردنەوەی وێستگە کۆنەکانی کەرکووک و زیادکردنی توانای گرتنەوە و پرۆسێسکردنی غاز، تەنها پڕۆژەیەکی تەکنیکی نییە؛ بەڵکو دەتوانێت ببێتە هۆی پاراستنی سامانە سروشتییەکان و، کەمکردنەوەی هاوردە و، دابینکردنی وزە و بەهێزکردنی ئابووری عێراق.

لە کۆتاییدا، پرسیاری سەرەکی ئەوەیە: لە کاتێکدا عێراق ئامانجی کۆتاییهێنان بە سووتاندنی غازی هاوپێچی داناوە، ئایا نۆژەنکردنەوە و چالاککردنەوەی ئەو پێنج وێستگەیەی لە کەرکووک لەکارکەوتوون، دەبێتە یەکێک لە هەنگاوە کردارییەکانی گەیشتن بەو ئامانجە؟