خۆشیا دروستکردن و خوارنی کەشک
خۆشیا دروستکردن و خوارنی کەشک (کە یەکێکە لە خواردنە سونەتی و بەتامەکان) تەنها لە تامە خۆشەکەییدا نییە، بەڵکو کۆمەڵێک سوودی تەندروستیی گەورە و بەهای خۆراکیی بەرزی تێدایە. لێرەدا بە کورتی باسی گرنگی و خۆشیا کەشک دەکەین:
۱. خۆشیا کەشک (لایەنی تام و کەلتووری)
- تامی تایبەت و بەچێژ: تێکەڵبوونی کەشک لەگەڵ ڕۆنی کوردی (یاخود پیازداغ و نەعنا)، تامێکی زۆر سەرنجڕاکێش و ترش و شیرین یان خۆشکەری دەبێت کە بۆ ڕۆژە ساردەکانی زستان زۆر بەتامە.
- ڕەسەنایەتی و یادەوەری: کەشک بەشێکی گرنگە لە کەلتوور و سفڕەی کوردەواری؛ خواردنێکە کە هاوڕێی دێرینی زستانە و مرۆڤ دەگەڕێنێتەوە بۆ یادەوەرییە خۆشەکانی ماڵی دایک و باوک و باپیران.
۲. گرنگی و سوودە تەندروستییەکان
لەبەر ئەوەی کەشک لە ماست یان دۆ (شیر) دروست دەکرێت و دواتر وشک دەکرێتەوە، خاوەنی چەندین سوودی گەورەیە:
- دەوڵەمەندە بە کڵسیۆم (Calcium): بەهۆی بنەما شیرەمەنییەکەیەوە، کەشک ڕۆڵێکی سەرەکی هەیە لە بەهێزکردنی ئێسک و ددان و دوورکەوتنەوە لە نەخۆشیی لاوازی ئێسک (Osteoporosis).
- پڕ لە پرۆتین: پرۆتینی ناو کەشک زۆر بەسوودە بۆ گەشە و نوێبوونەوەی خانەکانی لەش و بەهێزکردنی ماسوولکەکان.
- باشکردنی هەرس (Digestion): بەهۆی ئەوەی لە سەرچاوەی شیرەمەنی بەرهەم دەهێنرێت و بڕێک ترشەڵوەتی سروشتی تێدایە، یارمەتی چالاککردنی کرداری هەرس دەدات لە گەدە و ریخۆڵەدا.
- وزە و بەرگری: خواردنی کەشک (بە تایبەت لە شۆربا یان گیراوەی گەرمدا) لە وەرزە ساردەکاندا لەش گەرم دەکاتەوە و وزەیەکی باش دەبەخشێت بە جەستە.
کەشک تەنها خواردنێک نییە، بەڵکو سامانێکی خۆراکیی کۆنە کە هەم لە رووی تەندروستییەوە بەهێزە و هەم چێژێکی تایبەتی لە خواردندا دروست دەکات.
