سەرۆک بارزانی دنڤێسیت:

ژ کۆنگرەیێ لەندن هەتا دەستوور و چیای؛ هەوراز و نشیڤیێن خەباتا گەلێ کورد

ژ کۆنگرەیێ لەندن هەتا دەستوور و چیای؛ هەوراز و نشیڤیێن خەباتا گەلێ کورد

ل سالا ٢۰۰۳ێ، ب هێرشا ئەمریکایێ و ژناڤچوونا رژێما بەعس، قۆناغەکا ڤەبڕ بۆ گەلێن عێراقێ دەستپێکر. ل پێشیا ڤێ چەندێ، مە ڕوونکرن و دانوستاندنێن بەرفرە دگەل هێز و ئالیێن ئۆپۆزسیۆنا عێراقی هەبوون. د کۆنگرەیێ لەندن (کانوونا ئێکێ ٢۰۰۲) دا، مە جەخت ل سەر وێ چەندێ کر کو ل پاشەروژا عێراقێ دا نابیت چ تۆڵڤەکرنەک هەبیت و هەکه هەمی بیر ل تۆلڤەکرنێ بکەن، کەس د عێراقێ دا نامینیت. تێدا بڕيار هاتە دان کو عێراقا نوو بهێتە ئاڤاکرن ل سەر بنەمایێن دیموکراسی، پەرلەمانی، فرەئالی و فیدرالی، ب ئاوایەکی کو مافێن گشت پێکهاتان تێدا پاراستی بن.

کێشەیێن مێژوویی و مافێن گەلێ کوردستانێ
ئۆپۆزسیۆنا وی دەمی د بەڵگەنامەیێن خۆ دا داخواز کر کو هەمی گۆڕانکاریێن دیموگرافی و بریارێن نادەستووری یێن حکوومەتا پێشتر ل کەرکووک، مەخموور، خانەقین، شنگال و دەڤەرێن دی هاتینە کرن، بهێنە هەلوەشاندن. هەروەسا دڤیا قوربانییێن ئەنفال، کیمیاباران و جینۆسایدێ بهێنە قەرەبووکرن، و پاشەڕۆژا گەلێ کوردستانێ دگەل عێراقێ ب شێوەیەکێ ئارەزوومەندانە بهێتە هەلبژارتن، چونکی بەری کۆنگرەیا لەندنێ، هەرێما کوردستانێ ب ڕێکا پەرلەمانی سیستەمێ فیدرالیزم هاتبوو پەسەندکرن.

دەستوورێ ٢٠٠٥ێ و ئالۆزیێن سیاسی
پشتی پەسەندکرنا دەستوورێ ٢٠٠٥ێ، کو بۆ پاراستنا مافێن هەمی پێکهاتان هاتبوو ئاڤاکرن، هەڤپەیمانێن شیعه پشتی قایمکرنا جهێ خۆ، دەست ب بنپێکرنا دەستووری و بچووککرنا سەنگا کوردان کر. ل ڤی پرۆسەیێ دا، تیما کوردستانی ب پشکداریا نوینەرێن پێکهاتەیێن مەسیحی و تورکمان، هەلویستەکێ هەڤگرتی و دیرۆکی هەبوو بۆ بەرگریکردنێ ل مافێن گەلێ کوردستانێ.

پۆستێن نەتەوەیی و پرسا سەرۆک کۆماری
پۆستێ سەرۆک کۆمارێ عێراقی پشکا کوردان بوو. د گەڕا دووێ دا، ئەمریكییان نەدڤیا ڤی پۆستی بدەنە کوردان، و ل سالا ٢٠١٠ێ ژی ل سەر پۆستێ سەرۆک وەزیران ئیران و ئەمریکییان ڕێ نەدا کەسایەتییەکێ وەکو «ئەیاد عەلاوی» ببیتە سەرۆک وەزیران. لێ ل سەر پۆستێ سەرۆک کۆماری، ل دەمێ دانوستاندنان، مە ڕژد بوونا خۆ نیشادا کو دڤێت مام جەلال ببیتە سەرۆک کۆمار، و ب ڤی ئاوایی مام جەلال بۆ جارا دووێ هاتە هەلبژارتن.

قەیرانا بودجە و ڕیفراندۆما مەزن
سیاسەتا ئەمریکی گەلەک جار د کێشەیێن عێراقی دا تووشی شاشییان دبوو، و هەمیشە دڤیا کورد باجا وان شاشییان بدەن. ژ بەر نەبەردەوامیا بەغدا ل سەر مۆرککرنا بودجە و شاندنا پارەی بۆ هەرێمێ (ب تایبەت ل سالا ٢٠١٤ێ)، هەروەسا پشتگوھخستنا ماددەیا ١٤٠، ژینگەکە پڕ ئالۆزی دروست بوو. لێ سەرەڕای هەمی نەهامەتی، ئیرادا پۆڵایینا سەرکردایەتی و خەلکێ کوردستانێ هەمیشە بوو سەدەمێ شکاندنا پلانێن شوڤینیستی و پاراستنا دەستکەفتێن نەتەوەیی.