خوڤەکێشانا هێزێن ئەمریکی: سیناریۆیێن بەرێ دوبارە بن؟
زەنون سلێڤانەی
مژارا خوڤەکێشانا هێزێن ئەمریکی ژ دەڤەرێ، ب تایبەتی ژ عیراق و سووریێ، ئێک ژ گەرمترین و هەساس ترین مژارێن سیاسی و ئەمنی یێن ڕۆژەڤێ نە. ئەڤ پێنگاڤە د دەمەکیدا دهێت کو ڕۆژهەڵاتا ناوەڕاست د ناڤ هەلوکەفتنەکا ئاڵۆز و ئاڵۆزتربوونێدا دەرباز دبیت، دیسان پرسیارەکا مەزن ل دەڤ شیکارڤانان دروست دکەت: ئەرێ ئەرێنی یە یان نەرێنی، و ئەرێ سیناریۆیێن بەرێ دێ دوبارە بنەوە؟
ترسا ژ دووبارەبوونا “سیناریۆیا ٢٠١١” ێ ل ئافغانستانێ و
دیرۆک نیشان ددەت کو هەر دەمەکێ ئەمریکا ب لەز و ب بێ ئامادەکرنا ژینگەکا سەقامگیر هێزێن خۆ ژ دەڤەرەکێ کێشابن، بۆشاییەکا مەزنا ئەمنی دروست بوویە: ئەزموونا عیراقێ (٢٠١١): پشتی خوڤەکێشانا هێزێن ئەمریکی د ساڵا ٢٠١١ێدا، بۆشاییەکا ئەمنی و سیاسی یا مەزن چێبوو، کو ل دوماهیێ ڕێ خۆشکر بۆ سەرهەڵدانا ڕێکخراوا تیرۆریستی یا داعشێ د ساڵا ٢٠١٤ێدا. ئەزموونا ئەفغانستانێ (٢٠٢١): کێشانا ئێکجاریا هێزان ب شێوەیەکێ نەچاڤەڕێکری بوو ئەگەرا هەرەسئینانا حکومەتا ناوەندی و زڤڕینا ب لەزا بزووتنەوا تاڵیبان ب سەر دەسەڵاتێدا.
ل سەر ڤێ بنەمایێ، مەترسی هەیە کو بەردەوامبوونا بۆشائیا ئەمنی ببیتە ئەگەرا ڤەگەڕیانا هێزێن توندڕەو یان دروستبوونا ئاڵۆزیێن نوو د ناڤبەرا پێکهاتەیاندا.. دەسەڵاتا هەرێمایەتی و بۆشائیا هێزێ
ئێک ژ ئهنجامێن ڕاستەوخۆ یێن چوونەدەرڤەیا ئەمریکا، پرکرنا ڤێ بۆشاییێ یە ژ لایێ هێزێن هەرێمایەتی ڤە. وەڵاتێن وەکی ئێران و تورکیا دێ هەوڵ دەن هەژمونا خۆ د ڕێیا ئالیگارشی و گروپێن دەستەلاتدار یان ئۆپەراسیۆنێن سەربازی زێدەتر بکەن. ئەڤ چەندە دکاریت ببیته ئاگڕێ ناکۆکیەکا نوو ل سەر دابەشکرنا دەسەڵاتێ و سنوران د دەڤەرێدا.. چارەنڤوسێ هەرێما کوردستانێ و ڕاڕۆژا هەڤپەیمانان
بۆ هەرێما کوردستانێ و هەر وەسا ئیدارەیا سەربەخۆ د باکور و ڕۆژهەڵاتێ سووریێدا (ڕۆژئاڤا)، هەبوونا هێزێن ئەمریکی وەکی سەنگەرەکێ بەرگریێ و گرەنتیەک بۆ سەقامگیریێ دهێتە لێقەلەمدان. هەر دەرکەوتنەکا نەئامادەکری دکاریت زەختەکا زێدەتر ئێخیتە سەر هەرێمێ ژ لایێ بەغدا و وەڵاتێن جیران ڤە.
هێزێن پێشمەرگەیی و هێزێن سوریایا دیموکرات (هەسەدە) دێ ڕووبەڕووی ئاڵنگاریێن مەزنتر بن د بەرهەنگاربوونا پاشماویێن داعشێ و پاراستنا ئارامیێدا.
ئەرێ سیناریۆ دێ ب تەقزینی دووبارە بیت؟
سەرڕاڕایی هەمی مەترسیان، هندەک شیکارڤان دیار دکەن کو دەۆخێ نوو دکاریت جودا بیت:
ئامادەییا هێزێن ناڤخۆیی: هێزێن ئەمنی یێن عیراقێ و پێشمەرگە ب بەراورد دگەل ساڵا ٢٠١١ێ گەلەک باوەرپێکراوتر و مەشقپێکراوترن. گوهۆڕینا ستراتیژیا ئەمریکی: ئەمریکا دکاریت ژ هێزا مەیدانی (Ground Forces) تیر بباتە سەر پشتگرییا لۆجیستی، هەواڵگری و ئاسمانی، کو ئەڤە ژی دێ نەهێلیت بۆشاییەکا ب تەمامی دروست ببیت.،
خوڤەکێشانا هێزێن ئەمریکی بێ گومان گوهۆڕینێن ئاڵۆز د نەخشەیێ سیاسی و ئەمنیێ دەڤەرێدا دروست دکەت. دا کو سیناریۆیێن مەترسیدار یێن بەرێ دووبارە نەبنەوە، پێدڤی ب ڕێککەوتنەکا سیاسی یا قۆڕس د ناڤبەرا ئۆردوگایێن ناڤخۆیی و بەغدا، هەروەسا هەماهەنگیەکا بەردەوام دگەل جڤاکێ دەڤەلەتی هەیە. ئەگەر نا، مێژوو نیشان ددەت کو بۆشائیا دەسەڵاتێ د دەڤەرا مەدا هەر و هەر ب ئاڵۆزی و نەئارامیێ دهێتە پرکرن.
