مەترسیەکا بێدەنگ ل سەر پاشەڕۆژا قەوارێ هەرێما کوردستانێ.هه یه ….
محمد مراد
دەمە کێ درێژه هەرێما کوردستانێ د قۆناغەکا هەستیار و پڕ دەرهاوێژ دا دەرباز دبیت، کو تێدا چەندین قەیرانێن سیاسی و ئابووری ڕووبەڕووی قەوارێ دەستووری یێ هەرێمێ بووینە. لێ د ناڤ هەمی قەیرانان دا، پەککەفتن و نەبوونا پەرلەمانەکێ چالاک و شەرعی، وەک یەک ژ مەزنترین و ب مەترسیترین قەیرانان دهێتە هەژمارتن؛ قەیرانەکا کو بێدەنگ بنەمایێن حوکمڕانی و دیموکراسیێ ل ڤێ هەرێمێ ژ بن لێک ددەت.
پەرلەمان د سیستەمێن دیموکراسی دا، تەنێ دەزگەهەکێ تەشریفاتی نینە، بەلکو ئەو دلێ گەل و کلیلا پاراستنا هەڤسەنگیا دەسەڵاتانە. پەککەفتنا ڤی دەزگەهی مەترسیێن گەلەک جدی ل سەر ئاستێن یاسایی، سیاسی و جەماوەری دروست دکەت کو پاقژکرنا شوێنەوارێن وان ب ساناهی نابیت.
١. دروستبوونا بۆشاییا یاسایی و سستبوونا ژیانا گشتی
دەزگەهێ یاسادانانێ بەرپرسە ژ دارشتن و نووکرنەوەیا یاسایان دا کو هاوتەریب بن دگەل گۆڕانکاریێن جڤاکی و ئابووری. د دۆخێ پەککەفتنا پەرلەمانی دا، هەرێم دکەڤیتە د ناڤ “بۆشاییەکا یاسایی یا کوژەک” دا. چ یاسایێن نوو ناهێنە دەرکردن و دژواریێن ل پێشیا ژیانا ڕۆژانە یا وەلاتیان بێ چارەسەریێن یاسایی دمیننەوە. ئەڤ بۆشاییە دەرگەهی بۆ سەرپێچی و فەوزایا یاسایی خۆش دکەت.
٢. لاوازبوونا چاڤدێریێ؛ گەشەکرنا گەندەڵیێ و کێمبوونا شەفافیەتێ
ئەرکێ دووێ و یێ بنەڕەتی یێ پەرلەمانی، چاودێریکردنا کارێن دەسەڵاتا جێبەجێکار (حکومەتێ) یە. دەمێ ئەڤ فلتەر و چاڤدێرییە نامینیت:
- حکومەت دکەڤیتە د بۆشاییەکا بێ لێپرسینەوە دا: چ داهات و خەرجی ب ڕوونی و شەفافی ناگەنە وەلاتیان.
- حکومەتا کاربەڕێکەر: حکومەت نەشێت بڕیارێن ستراتیژی یێن مەزن بدەت، چونکی پشتەڤانی و پەسەندکرنا پەرلەمانی ل پشت نینە.
٣. لاوازبوونا پێگەیێ هەرێمێ ل هەمبەر بەغدا
دەمێ هەرێما کوردستانێ خودان پەرلەمانەکێ بهێز و شەرعی بیت، د دانوستاندنێن خۆ دا دگەل حکومەتا فیدراڵیا بەغدا د شێت ب هەڵوێستەکێ بهێزتر بەرگریێ ژ مافێن دەستووری یێن مللەتێ خۆ بکەت. لێ د نەبوونا پەرلەمانەکێ شەرعی دا: - بەغدا ب چاڤەکێ لاوازتر سەیری قەوارێ هەرێمێ دکەت.
- بریارێن دادگەها فیدراڵ پتر دهێنە سەپاندن و پێگەیا سیاسی و دەستووری یا هەرێمێ بەرەو پاشەکشەیێ دچیت.
”دەستوور و شەرعیەت، بهێزترین چەکێن هەرێما کوردستانێ نە ل هەمبەر فشارێن بەغدا. پەککەفتنا پەرلەمانی ئەڤ چەکە ژ دەستێ کوردان ئینایه ده ر.- ٤. مەترسیا ل سەر ئاستێ نێڤدەوڵەتی
- هەڤپەیمان و وڵاتێن دۆستێن گەلێ کورد هەمیشە ل سەر بنەمایێ بەهایێن دیموکراسی، ئازادی و هەڵبژاردنان پشتەڤانی ل قەوارێ هەرێمێ کرینە. پەککەفتنا درێژخایەن یا پرۆسەیا سیاسی و دواخستنا هەڵبژاردنان، باوەریا جیهانا دەرڤە ب سیستەمێ حوکمڕانیا هەرێمێ لاواز دکەت و پشتەڤانیا دبلۆماسی بۆ هەرێمێ دکەڤیتە مەترسیێ.
- چاره سه ر ی یا ڕێکا ڕزگاربوونێ چییە؟
- پەککەفتنا پەرلەمانێ کوردستانێ زەنگەکا مەترسیدارە بۆ سەرجەم هێز و لایەنێن سیاسی و پێکهاتێن جڤاکی. درێژکرنا ڤێ دۆخێ ل بەرژەوەندیا چ لایەنەکی دا نینە. تەنێ ڕێک ب دروستکرنا ده مه کێ گونجای بۆ ئەنجامدانا هەڵبژاردنێن پەرلەمانی یێن دادپەروەرانە و پاقژ دەستپێ دکەت. گەڕانەوە بۆ دەنگ و ئیرادەیا مللەتی، تاکە مەرجە بۆ دووبارە ئاڤاکرنا دامەزراوەیەکا تەندروست کو بشێت قەوارێ هەرێمێ ژ مەترسیان بپارێزیت و بەرەو پاشەڕۆژەکا سەقامگیرتر ببەت.
