دوو ڕووی کارەسات لە کوردستان

لە ساتەوەختەکانی شکانی دڵ و ڕۆژە سەختەکاندا، مرۆڤایەتیی کۆمەڵگە و لاوازیی دەزگاکانی وڵات بە تەواوی دەردەکەون. لە ماوەی ڕابردوودا دوو کارەساتی دڵتەزێن ڕوویان دا؛ یەکێکیان خنکانی منداڵێک بە ناوی “رۆقیە” لە ئاوی زەڵم، و ئەوی تریان شەهیدبوونی کچە پێشمەرگەیەک بە ناوی “غەزال مەولان” بەهۆی بۆردوومانی درۆنەوە. هەرچەندە بارودۆخی ئەم دوو ڕووداوە جیاوازە، بەڵام هاوبەشیی نێوانیان، ئاشکراکردنی ڕاستییەکی تاڵە لەبارەی پەیوەندیی نێوان ویژدانی تاک و کەمتەرخەمیی دامەزراوەکان.
لە رووداوەکەی زەڵمدا، ئێمە شاهیدی لوتکەی مرۆییبوونی خەڵک بووین. هاووڵاتییانی ناوچەکە بەبێ جیاوازی و بە گیانێکی پڕ لە سۆز، دەرگەی ماڵەکانیان بە ڕووی خێزانێکی لێقەوماودا کردەوە و خەمەکەیان کردە خەمی خۆیان. ئەم هەڵوێستە نیشانەی ئەوەیە کە کۆمەڵگەی کوردستان، پێش هەر ڕێسا و یاسایەک، بە دەنگی ویژدان و مرۆڤایەتی دەجوڵێتەوە. ئەمە ئەوەمان بیر دەخاتەوە کە بەستەرە مرۆییەکان لەو دەنگۆ و جیاوازییانە بەهێزترن کە هەندێک جار بە ئانقەست دروست دەکرێن بۆ دابەشکردنی گەل.
لە بەرامبەر ئەم گەرموگوڕییە کۆمەڵایەتییەدا، کارەساتی شەهیدبوونی “غەزال” ڕووخسارێکی ساردی دامەزراوەیی پێشان داین. لە کاتێکدا کۆمەڵگە خەریکی هاوسۆزی بوو بۆ خەمێکی گشتی، بەڵام سیستمە تەندروستییەکە بە بیانووی سیاسی و ئیداری، دەرگەی نەخۆشخانەکانی بە ڕووی بریندارێکدا داخست کە چاوەڕێی دەستی فریادڕەسی بوو. لێرەدا مرۆڤایەتی بووە قوربانیی بیرۆکراسی و ترسی سیاسی. کاتێک بابەتەکە دەگاتە ڕێگریکردن لە ناشتنی تەرمەکەش، پرسیارێکی گەورە دروست دەبێت: ئایا ئەخلاق و مرۆڤایەتی لە کوێی بیرکردنەوەی دامەزراوەکانی ئێمەدان؟
بەراوردکردنی ئەم دوو ڕووداوە، تەنها گێڕانەوەی تراژیدیا نییە، بەڵکو دەرخستنی ئەو بۆشاییە گەورەیەیە کە لە نێوان ویژدانی هاووڵاتی و کەمتەرخەمیی دەسەڵاتدا هەیە. هاووڵاتیی کورد دەیسەلمێنێت کە قەڵای ئاسایش و ئەخلاقە، بەڵام دامەزراوەکە یان عاجزە یان دەترسێت. ئاریشەی “رۆقیە” لە نەبوونی مەرجی سەلامەتی و ئاریشەی “غەزال” لە نەبوونی بەرپرسیارێتیی مرۆییدا، هەردووکیان یەک ئەنجامیان هەیە: مرۆڤ لە بەردەم کەمتەرخەمی و حیساباتە سیاسییەکاندا دەبێتە قوربانی.
لە کۆتاییدا، وانەی سەرەکی ئەم دوو کارەساتە ئەوەیە کە مرۆڤایەتی بڕیارێکی ئیداری نییە، بەڵکو ئەرکێکی ئەخلاقییە کە دەبێت پێش هەموو یاسا و سیاسەتێک بێت. ئەو کۆمەڵگەیەی لە کاتی تەنگانەدا بێگانە لە باوەش دەگرێت، شایەنی ئەوەیە دەزگایەکی هەبێت کە لە ئاستی ئەو مرۆڤایەتییەی خۆیدا بێت. ئێمە پێویستیمان بە شۆڕشێکی فکرییە لە بەڕێوەبردندا، کە بهای مرۆڤ بخاتە سەرووی هەموو حساباتێکی سیاسی، بۆ ئەوەی چیتر خەمەکانمان بە ئازاری بێباکی و کەمتەرخەمی تێکەڵ نەبن.