(کۆچبەرێ بیابانێ و زانایێ سەر میمبەرێ)
هەر ئێک ژ مە د ڤێ ژیانێ دا یێ د گەشتەکێ دایە دا کو تێهناتییا ناخێ خۆ بشکێنیت. هندەک د پەرتووکان دا لێ دەگەرن، هندەک د پەیڤان دا، و هندەک ژی د سەفەران دا. بەلێ پا، مەزنترین گەشت، ئەو گەشتا ناڤخۆیی یە یا کو مرۆڤی ژ تاریاتیێ دگەهینیتە ڕۆناهیێ.
ئەڤرۆ ئەز دێ ههوه بەمە د ناڤ گەشتا دوو جیهانێن جودا; گەشتا مەلایەکێ هشک و دەروێشەکێ یاخی، داستانا مەولانا جەلالەدینێ ڕوومی و شەمسێ تەبرێزی.
مەولانا کێ بوو؟
زانایەکێ مەزن بوو ل باژێرێ قۆنیایێ، ب هزاران مریدان هەبوین و خەلکی سوجدە بۆ عیلمێ وی دبر. د گۆتارێن خۆ دا کەسەکێ توند بوو و هەمیشە بەحسێ ترسا ژ خودێ دکر. بەلێ هەر گاڤەکا دزڤرییا مال، هەست ب تەنهاییەکا کوور دکر چونکی کەس د ناخێ وی نەدگەهشت.
شەمسێ تەبرێزی کێ بوو؟
دەروێشەکێ گەڕۆک بوو، دگەل هەمی جۆرە کەسان دگونجا و گەلەک جاران ل مەیخانان دگەل مەیڤەخۆران دکەفتە گەنگەشێ. شەمسی دگۆت:
پەیوەندیا مرۆڤی دگەل خودێ ل سەر بنەمایێ عەشقێ یە، نەکو ترسێ. ئەو کەسێن ژبەر ترسێ عیبادەتی دکەن، چ جاران تامی ژ کاکلکا ڕاستەقینە یا ئایینی وەرناگرن.”
هەڤدیتنا دوو دەریایان (سالا ١٢٤٤ زاینی):
ل سەر ڕێکەکا باژێرێ قۆنیایێ، شەمس بەرەڤ هەسپێ مەولانای چوو و ڕاوەستاند. پرسیارەک ژێ کر کو وەک بروسسیەکێ ل مێشکێ مەولانای دا! شەمسی گۆتێ: ئەی زانایێ موسلمانان ئەرێ (بایەزیدێ بەستامی) مەزنتر بو یان (پێغەمبەر) سلاڤێت خودێ لسەربن مەولانای ب تورەی ڤە گوت هەلبەت پێغەمبەر مەزنترە و ئەو مەزنێ هەمی پێغەمبەرایە پاشی شەمسی گوت: پێغەمبەر سلاڤێت خودێ ل سەربن دوعا دکرن و دگوت ئەی خودایێ من ئەز ب دروستی تە ناناسم… بەلێ زانایێ عاریف (بایەزیدێ بەستامی) دگۆت: پاقژی بۆ من بیت چەند مەزنە بارێ من، چونکی خودێ د ناخێ من دایە؟»
ل وێ دەمێ، مەولانا تێگەهشت کو ئەڤ زەلامە ل دەرڤەی جیهانا پەرتووکێن هشک دژیت و د دلێ خۆ دا گۆت: «من هەڤالێ ڕوحا خۆ دیت.»
موعجیزەیا ئاڤێ و گوهۆڕین:
پشتی بووینە هەڤال، ڕۆژەکێ شەمس هات و هەمی پەرتووکێن مەولانای یێن گرانبەها هاڤێتنە د ناڤ ئاڤێ دا! مەولانا گەلەک تووڕە بوو، بەلێ شەمسی دەست درێژ کر و پەرتووک ئینانە دەرێ… هەمی هشک و پاقژ بوون! شەمس بەرێ خۆ دایێ و گۆت: «ئەڤە ئەو عەشق و حەقیقەتەیە یا کو تۆ هێشتا تێنەگەهشتی.» شەمسی دڤیا نیشا بدەت کو گەهشتنا ب خودێ ب ڕێکا عەشقا دلی یە، نە ب ڕێکا پەرتووکێن هشک.
دوماهیا گەشتێ:
شەمسی ڕوومی ژ زانایەکێ توند گۆهۆڕی بۆ عاشقەکێ خودێ و هوزانڤانەکێ ب ناڤ و دەنگ، پاشی بەرزە بوو و بۆ هەتا هەتایێ دوورکەفت. ڕوومی د دەردێ وێ دوورکەفتنێ دا ل دوویڤ خۆ هێلا، و ڕوومی ژ کۆلا ڤی ئازارێ ئەڤ هۆزانە بۆ گۆت:
د جیهانێ هەمیێ دا، من بتنێ حەز ژ تە کر… تۆ چەوا ڕەوا دبینی ژ من دوور بکەڤی؟”
