کورتە چیروک بناڤێ ( پەیڤێن مژ گریتی، هۆشیارییا تاریاتیێ و فەلسەفا بێدەنگ)

دەرنگی شەڤ بوو، پشتی هەمی دخەوچوین و بێدەنگیێ ل سەر باژێری من داگرتی . من سەرێ خۆ بلند کر؛ من دڤیا ستێران بژمێرم دا تارییەکا ڕەنگڤەکری بدەمە خۆ، لێ ئەڤ گەردوونە ب هەمی تاریاتی و ستێرێن خوە ڤە کەڤیتە بەرچاڤێن من. چ تشت ل دەف من نەبوو ژبلی ڤالاهاهییەکە مەزن و دەنگێ بایەکێ سەیر یێ ژ قولاچکێن نەدیار دهێت. من وەسا هەست پێ دکر ئەز یا بتنێ مە، و نە ل سەر ڕوویێ ئەردی مە، بەلکۆ بەرزەبوویەکم یێ ژ ئەسمانەکێ دی هاتیە هاڤێتن بۆ ئەڤی جهی.
ئەز د ناڤ ڤێ فەلسەفا مەزن دا بەرزەبووم. گەردوون بۆ من نە تنێ کۆمەکا ستێرە و گەلەکسییان بوو، بەلکۆ پەرتووکەکا مەزن بوو کو پەیڤێن وێ ب ئاگرێ تشتێن نەدیار هاتبوونە نڤیسین. من پرسیار ژ خۆ کر: ئەرێ ئەز کی مە؟ ئەڤێ بێدەنگییا مەزن چ ژ من دڤێت؟ هەر ستێرەک ل وێرێ وەک چاڤەکێ مەزن و تێر ئاریشە بۆ من دیار دبوو، یێ ل گەل من دئاخفت، بەرێ خۆدانەکا سەیر ل من دکر و پەیامەکا ئالۆز دگەهاندە من و دگوت: من بەرسڤ ژ تە دڤێت، لێ من زمانێ وێ نەدزانى و خۆ ئێک پەیڤ ژی تێ نەدگەهشتم، لەورا ئەز د هزرێن خۆ دا چووم. مژارا بوونێ و نەبوونێ وەک دوکێلەکا ستوور ل دەورووبەرێن من پەیدا بوو. ئایا ئەڤە ئەو چ تشتەکێ هۆسا مەزنە، یان ئەم تنێ خەونەکین ژ خەونێن ڤی گەردوونێ مەزن؟ ما ئەگەر ئەڤ هەبوونا من نەبیا، گۆهوڕینەک ل ڤێ بێدەنگییا مەزن دا چێدبوو؟ نەخێر، چەند گەردوون بەرفرهە و مەزنە، هند ئەز ل بەرچاڤێن وێ کێم و بچووکم. لێ دیسان ژی، تنێ مرۆڤە دشێت ڤێ کێماسیێ بزانێت و ژبیر بکەت.
دیسان بایەکێ ب هێزتر هات و ڕووپەلێن ژیانێ ل بەر چاڤێن من دگۆهوڕین. دەمەکێ درێژ ئەز بێدەنگ مام و من بەرخۆدانێن چەند ڕەهەندێن تاری یێن ئەسمانی کر. مە گەردوونەک مەزن هەیە، یێ تژییە ژ ڤالاهاهییێ، لێ د هەمان دەم دا کۆمەکا پرسیارانە. مرۆڤ ل ناڤ ڤی کۆمەڵێ ستێرە و پەیدابوونێن مەزن دا، وەک ڕەوشەنبیرییەکە ل سەر کەنارێ دەریایەکێ بێ بنە؛ هندەک جاران تژی ژ هێڤیێن مەزنە، و هندەک جاران ژی تژییە ژ ترس و بێئۆمێدیێ.
ل دووماهییێ، مە گەلەک جار هەست کر کو مرۆڤ ل ڤی گەردوونێ دا کەسەکی نەنیاسە. لێ ل وێ ساتێ، د ناڤ ڤێ تاریاتیێ دا، ڕووناهییەکا نەدیار د ناخێ من دا پەیدا بوو. من گۆتە خۆ: بەرزەبوون د ناڤ فەلسەفا ڤی گەردوونێ مەزن دا، نە مانە یان ژدەستدانا منە، بەلکۆ دیتنا ڕاستەقینە یا خۆیە. مرۆڤ هەتا نەبیتە پارچەک ژ ڤێ بێدەنگییا مەزن، ئەو ناگەهیتە باوەریا خۆ یا ڕاستەقینە. ئەز هێشتا ل جهێ خۆ یێ رۆنشتیمە، ل چاڤەڕێیا ڕووناهییەکا نوی مە کو بەرسڤا ڤان هەموو پرسیارێن مەزن بدەم.
دیسان هەر ئەو بایە ژ قولاچکێن بێدەنگییا شەڤێ ڕابوو، لاپەڕەیێن ڤێ پەرتووکا گەردونی ئێک ل دووڤ ئێک هەژاندن. وەکو مرۆڤ ل بەر ڕۆناهیا ستێرەکا شکەستی ناڤ و نیشانێن مرۆڤبوونێ د ناڤ قەبارێ ڤی ئاسمانی مەزن دا دیتن، چنکو ڕووناهیا دروست نە ئەو بوو یا ژ دووری ڤە دهات، بەلکۆ ئەو ئاگرێ بچووک بوو یێ مرۆڤی ب پرسیارێن خۆ ل ناخێ خوە دروستکری و هێلاین. د ناڤبەرا تاریاتی و بەرسڤان دا، مرۆڤ هەرچەوا بیت یێ بەرزە نینە؛ ئەو تنێ د ناڤ وێنەیەکێ مەزنتر دا دگەڕێت دا کو بگەهیتە مەزنترین نهێنیا خۆ، ئەڤجا ئەگەر بەرسڤ ل بەر چاڤێن تە بن یان ل بلنداهیا ئاسمانی بن، لێ گەریان ئەرکێ تەیە؛ ژیان ئەو هەناسەیە یا کو تا دووماهی هەناسە هێڤیا ڕۆناهییەکێ دکێشیت.

نڤێسکار : رەحیما بەرواری