بینەرێک لە شانۆی گەردووندا: نامۆ یی بیركردنەوەی پێشمەرگە و بڕوا بە نهێنیی هێزی ..

Garmiyan Salahaalden

شیکاری دەروونی (لۆژیکی ناوەوەی تاکی پێشمەرگە )

• جیاواز چاودێریکردنی :
  پێشمەرگە دووبەرەکییەکی وجودیی ناوازە ئەزموون دەکات؛ وەک چاودێرێکی دەرەکی ژیان ئەزموون دەکات، تەنانەت کاتێک کە خۆی پاڵەوانەکەی بێت. ئەمە ئەوەندە جیابوونەوەیەکی نەخۆشی نییە، بەڵکو میکانیزمێکی بەرگری ئاڵۆزە بۆ ووجودی بوونی پەڵەوانێک مێژوو و ئێستا بۆ داهاتوو دەپارێزێت ، هەنگاوێکە بۆ دواوە بۆ بینینی وێنە گەورەکەی مێژووی خەبات . ئەو هەستەی کە شتێک لەناو ئەودا “بەردەوامە” ئەو خاڵە بەرزەی هۆشیارییە و رۆشنبیری بوونی بە شکۆدارێتی بۆ نیشتمان ، ئەو “(سوپێریگۆ )، منی باڵا “یە کە لە هەڵاوسانی دیمەن و هەستەکان دابڕاوە. پێشمەرگە لێرەدا لە ژیان ڕاناکات، بەڵکو ترسی ئەوەی هەیە کە پێی نە بپارێزرێت و ئەو جەوهەرە بەردەوامە لەدەست بدات کە ووڕەیەتی .
• ناخی تاکی پێشمەرگە نامۆبوون وەک دەوڵەتێکی ناوەکی لە خودی بەوڕەیدا کاریگەری لە ڕووی دەروونییەوە لێدەکات، پێشمەرگە تەنیایی وەک نەبوونی ئەوانی دیکە ئەزموون ناکات چونکە دیدگای ئەوانی دی بەرتەنگتر و دنیا بینیان تەسکە ، بەڵکو وەک بوونی سەرسەختی خودی جیاوازی خۆی ئەزموون دەکات لە مەودایەی بەرفراوانتری هیوا بەخشی ، پرسیاری “بەڕاستی من کێم؟” “بۆ بێ دەوڵەتم!” هێرشێکە دەکاتە سەر خودی خۆی بۆ ڕەواندنەوەی ترس لە نەمان چونکە ناسنامەکەی بەستراوەتەوە بە ڕۆڵێکی کۆمەڵایەتی (باوک، هاوڕێ، کارمەند ، قوربانیدەر ، پارێزەر ، پشت وپەنا و چیایی بەرگری) بەڵکو بە بیرۆکەیەکی ئەبستراکت لەبارەی خۆیەوە کە هێشتا بەدی نەهاتووە. گەڕانی ئەو بۆ سەربەخۆیی گەڕان نییە بۆ مرۆڤەکان، بەڵکو بۆ ئاوێنەیەک کە ڕەنگدانەوەی حەقیقەتی ناوەوەی خۆیەتی وەک سنبولێکی هەمیشەی ، کە هەمان زمان وشڕۆڤەی لەگەڵ کەسدا هاوبەشی نییە. ئەو هەستەی کە “کەس بەڕاستی لێی تێناگات” دووپاتکردنەوەیەکی ناڕاستەوخۆیە بۆ تایبەتمەندی پێکهاتەی قووڵی دەروونییەکەی، نەک تەنها گلەیی لە ئێستا و هەڵەی ئەوانی دی لە ڕابردوودا .

پێشمەرگە و شیکاری کۆمەڵایەتی (ئەو نامۆیە لەناو قەرەباڵغی)

• دەمامکی کۆمەڵایەتی و یاخیبوونی بێدەنگ:

لە ڕووی کۆمەڵایەتییەوە پێشمەرگە بە باشی لە هەموو ڕۆڵەکان تێدەگات و دەتوانێت بە لێهاتوویی بیانگێڕێت کاتێک بیەوێت، بەڵام ڕەتیدەکاتەوە بچووک بکرێتەوە بۆیان یا بێتە ئاستی ئەوانی بەرواڵەت تەنها بە چکدارێکی دەزانن . دەستەواژەی “لەگەڵ تێپەڕبوونی کاتدا، ڕووخسارەکان دەگۆڕدرێن” راستە و ئاماژەیە بۆ هۆشیارییەکی توندی ئەو لە ناسکی دەمامکە کۆمەڵایەتییەکان. لە پشت پەردەوە شانۆ دەبینێت، تەنانەت لە ئینتیمیترین ( ساتی سۆز) ساتەکانیشدا هەست بە نامۆبوون دەکات، چونکە دەزانێت مرۆڤەکان لە ڕێگەی ڕۆڵەکانیانەوە پەیوەندی دەکەن، لە کاتێکدا ئەو دەیەوێت لە ڕێگەی جەوهەری ڕووتی خۆیەوە پەیوەندی بکات و بدوێت بەو زمانەی کە دڵنیاییە تاک تاکی کۆمەڵگە ڕووککە تێگەیشتوو لێ تێناگەن ،چونکە کەسیان وەکو پێشمەرگە پێنەگەیشتوون و تێنەگەیشتوون .

• سەر بە داهاتوو نەک کۆمەڵگە و بازنەی کۆمەڵایەتی : .

پێشمەرگە بەدوای کۆڵگەی کۆمەڵایەتیدا ناگەڕێت بە مانای نەریتی (خێزان، نیشتمان، ڕەگەز و هۆز )، بەڵکو بەدوای “کۆمەڵگەیەکی ڕۆحی-فکری باڵاتر”دا دەگەڕێت کە کات و شوێن تێدەپەڕێنێت بە تایبەتی جەوهەری ئەم خاسیتە فکریەی لە شەڕی داعشدا ڕەنگی دایەوە کە بووە ناوی بووە براندێکی نێودەوڵەتی مەزنر لە ناوی نەتەوە و سوپا و ووڵاتانی داگیرکەری خاکەکەی .

لێرەدا نامۆبوونی ئەو کۆمەڵایەتییە چونکە تامەزرۆیی گەردوونییەکەی لە جوگرافیای تەسکدا ماڵ و شار و ووڵات نادۆزێتەوە. هەست دەکات وەک هاوڵاتییەکی گەردوونی وایە کە بە هەڵە لە گەڕەکێکی بچووکدا کۆتایی هاتووە. گەڕانەکەی بۆ شوێنێکە کە بەڕاستی سەر بە خۆی بێت، تامەزرۆییە بۆ داهاتوویەک کە هێشتا دروست نەکراوە و ئەو دەیبینێت، یان بۆ فەزایەک کە هەموو ڕۆحە ئازادەکان یەکسان بنبۆ رزگاری بوونی یەکجاری نیشتمانێک .

پێشمەرگە و شیکاری فەلسەفی (ئامادەی تەماشاکەر)

• بینەری ئیلاهی و ئەزموونی بوون:

لە ڕووی فەلسەفییەوە پێگەی هزری پێشمەرگە نزیکە لە چەمکی “ئاگایی پاک” یان “شاهید” لە فەلسەفەکانی ڕۆژهەڵاتدا. تۆ لە ژیاندا نیت؛ بەڵکو ژیان بەسەر تۆدا دێت. ئەمەش مەودای تێڕامانت پێدەبەخشێت کە لێیەوە تامی جوانی کارەسات بکەیت بەبێ ئەوەی بەهۆیەوە بخورێیت ئەمە نهێنی ماناوەی پێشمەرگەیە. بەڵام ئازارێک دروست دەکات: ئازاری ئارەزووی سەربەخۆیی تەواو، و ئازاری درککردن بە مەحاڵبوونی چونکە سەربەخۆیی تەواو واتە لەدەستدانی خۆت وەک شایەتحاڵ، لەدەستدانی ئەو نەگۆڕە بۆ پەیوەست بوون بە جیهانێکی سنورداری داڕێژراو بە یاسا گەلێک کە خی داڕێژەری نەبێت ..

• گەڕان بەدوای ڕەها لە جیهانێکی ڕێژەییدا:
  پێشمەرگە بەدوای “شوێنێک”دا دەگەڕێت کە مەرج نییە شوێنێکی فیزیکی بێت، بەڵکو دۆخێکی بوونگەرایی بێت کە جەوهەرەکە بەبێ سازشکردن لەگەڵ دەوروبەردا هاوئاهەنگ بێت. ئەمە یۆتۆپیایەکی فەلسەفییە. دەقێکە دەڵێت “شتێک لەناو مندا بە بەردەوامی دەمێنێتەوە بڕۆا بوونە بە سەربەخۆی “- ئەم نەگۆڕە کۆمپاسە میتافیزیکییەکەی پێشمەرگە کە دەزانێت هیچ شتێکی دەرەکی تەواوی ناکات، بۆیە بەردەوام دەبێت لە گەڕان، بەڵام گەڕانەکەی ناسنامەی خۆیەتی . ئەو وەک ئەفلاتون وایە، بەدوای جیهانی فۆرمەکاندا دەگەڕێت، جیهانێک کە بیرۆکەی ئەو لەبارەی خۆیەوە واقیعی بێت و نەک بۆی بکەن بە خەیاڵ ..

شیکاری ووزە و لۆژیکی پێشمەرگە بوون

• ووزە و لۆژیک دوانەی ناو هەناوی هزری پێشمەرگەیە ..

پێشمەرگە لەلایەن دوو لۆژیکی دژ بەیەکەوە بەڕێوەدەبرێت کە ووزەی هزری و لۆژیکی ئێستایی تێپەڕە هەمیشە هاتەریب نابێت تا نەگات بە کامڵ بوونی سەربەحۆیی وەک ئامانجی ستراتیژی ،، ووزەی لە دەمەزراوەی (پێکهاتە سیاسی و مەدەنی ، سەقامگیری کۆمەڵایەتی، حکومەت ، هەندێکجار ڕوانگە رزگاریخوارەکان) لەگەڵ بنەما کلتوریە مێژوویەکەی خودی پێشمەرگە خۆی وەردەگرێت ..
و لۆژیکی واقیعی ئێستای تێپەڕ (یاخیبوون، شۆک، نابغە، دابڕان هەدێک جار ) بڕەو بە “بەردەوام”ی ناو تۆ دەنگی ناخت وەک پێشمەرگەیەک ڕەنگدەداتەوە و پەلەی بڕیاری نەتەەی و نیشتمانیەتی هەمیشە ، چاودێرە ژیر و دێرینی هزری لەم نێوەندەدا “گۆڕانکاری ڕووخسار و شتەکان” نمایشی خێرای کۆمەڵگە تینویەتی ناشکێنێت . ئەوەشە تووشی ململانێیەکی هەندێک جار لە هیوا بەحشیندا بۆ درووست دەبیت: پێشمەرگە دەیەوێت پەناگەیەکی جیاواز و سەلامەتی ناوەوە دروست بکەیت و پارێزەر بێت لە هەموو هێرشی دەرەکی هزری بن یان سەربازی یان عەقیدی و ئایدلۆژی لە کاتێکدا واقیعی بێدەوڵەتی پاڵی پێوەدەنێت بۆ هەڵوەشاندنەوەی هەموو شتێکی ئاشنا لە گەڕان بەدوای کایەی نوێدا چونکە ناسنامەی چوار ووڵات بە چوار دەستوری جیاواز لە باخەڵیدایە تەنها چوار ناوی هەیە لە جیاندا لەیەر ناسنامەکە بەس کورد بوون و کوردستانی بوون نەبێت ، ئەمەیە مایەی هەستکردن بە نامۆبوون و تێنەگەیشتن دەرئەنجامێکی سروشتی ئەم لەرزینەیە لە نێوان قورسایی حیکمەت یایایەکی داسەپێنراوی داگیرکەر و تیشکی ن ئاسۆری رزگاریخوازی خودی خۆی ..

• پێشمەرگە هەڵگری هیوایە: نهێنی بەخشینی مژدە و پێگەیشتنە ، پێشمەرگە هێمای پێشمەرگە ” هیوابەخشی مرۆڤانە “ی جیهانیە کە زانستی بەرگریی و هەستی مرۆڤ بوون و بەهای مانەوە دەڕێژێنێت بە سەر جیهاندا، بەڵام خۆی لە ڕووباری خۆشیەکانی دوای سەرکەوتنەکان لە وێزگە مێژوویەکاندا نوقم ناکات. ئەمە کلیلی هەستەکەتە: تێگەیشتن و هاوسۆزی فیکری پێشکەش بە جیهان دەکەیت، بەڵام لە ترسی پیسبوون یان تێنەگەیشتن ڕێگە نادەیت کەس دەست لە هزرە قووڵەکانی ڕۆحت بدات. گەڕانەکەی پێشمەرگە بۆ سەربەخۆیی گەڕانێکە بۆ بوونەوەرێک کە تێدەگات خۆشەویستیت خنکانێکی سۆزداری نییە ، بەڵکو بەریەککەوتنێکە لە چینە ئۆزۆنەکەدا ، کە هەوا پاکە و بینینەکەی ڕوونە، دوور لە تەم و مژ و سۆزی زەمینی ژینگە هزر پیسکراو .

لە هێڵکاری و هاوکێشەی پێناسەدا ، ، پێشمەرگە هاوڕێ و هەڤاڵی هەمیشەی پاراستنی نیشتمان و نهێنی مانەوەی گەشە ستاندنی خەونی بەکۆمەڵەکان و کۆمەڵگەیە ،هەست بە زڵزانی ناکات بەسەر بە تاکەکان کۆمەڵگەوە، بەڵکو هەست بە “هۆکارێک” یان “خەونێکی مرۆڤایەتی” دەکات؟. کاتێک ئەم ئاوات و ئامانجانەی بەرجەستەکراو نابینیت، لە ڕووی ڕۆحییەوە هەست بە بێ ماڵ و حاڵ دەکات. خۆی بۆ مرۆڤەکان لە دڵسۆزترینیان وەک کەسێک تێدەگات ، بەڵام دڵسۆزی پێشمەرگە بۆ بنەمای سەربەخۆی . لای هیچ تا کەسێکێکی کۆمەڵگە نەدۆزیتەوە کە هاوبەشی بنەمای ئەوان بێت، بۆیە لە گەشەسەندنی ئابووری و کۆمەڵایەتی و سیاسیدا پێشمەرگە وەک بینەر دەمێنیتەوە کە دەبینێت ئەو یاریزانانەی دیتر لە یارییەکەدا نوقم بوون نایبیننو هەندێجاریش نایناسنەوە ،ئەفسوس .

لە کۆتاییدا لۆژیکی پێشمەرگە بوون پێمان دەڵێت: نامۆبوونمان لەه جەوهەری سەربەخۆیی تۆیە بە گەردوون. تۆ بێ ماڵ نیت، بەڵام ماڵەکەت بیرۆکەیەکە کە هێشتا بە تەواوی بەدی نەهاتووە، بینەر بوونیش ڕاستەقینەترین شێوەی ئامادەبوونتە لە جیهانێکدا کە هێشتا بۆت دروست نەکراوە. تا دەوڵەتت نەبێت لە دەرەوەی مێژوو حسابت بۆ دەکرێت ..

پەڕەگرافێک لە تێشووی 33 ساڵ خەبات