روونکرنەک لسەر ژین و جهێ دەریا کەسک ل کەنداڤا عەرەبی بزانە ….
دەریای سەوز/
کەنداوی عەرەبی پێی دەوترێت دەریای سەوز بەتایبەتی بەهۆی ڕەنگی بەرچاوی زەریاکە بەدرێژایی کەناری عەرەبی ئەم کەنداوە لە ڕۆژئاوای کیشوەری ئاسیاوە سەرچاوە دەگرێت و تێیدا بە هەمەچەشنیی زیندەوەر و دەوڵەمەند بە نەوت دەناسرێت، دەکەوێتە ئەو ناوچەیەی کە نیمچەدوورگەی عەرەبی و ئێران جیا دەکاتەوە، و بە دووری 615 میل درێژ دەبێتەوە و ڕووبەرەکەی نزیکەی 97.000 مایل دووجایە، کەنداوی عەرەبی دورگەی زۆری لە دەوروبەری خۆی هەیە، کە قوڵترین بەشی ئەو دوورگەیە تەنیا بە نزیکەی 91 مەتر دەخەمڵێنرێت و لەلایەن زۆرێک لە وڵاتەکان لەوانە: ئیمارات، سعودی، ئێران، کویت، قەتەر، عومان، عراق، چاوپۆشی لێ دەکرێت و بە چەند ناوێک دەناسرێت، کە پێی دەوترێت کەنداوی ئێران و کەنداوی عەرەبی
تایبەتمەندیەکانی کەنداوی عەرەبی/
کەنداوی عەرەبی بڕێکی کەم لەقەرز وەردەگرێت کە لەلایەن ڕووبارەکانەوە دەگوازرێتەوە لە بەشی باکووری ڕۆژئاوایی، کە لەم بەشەدا پێکهاتووە لە چەندین گرێدان بە دجلەوە، ڕووبارەکانی فورات و کارون و چەندین ڕووباری بچووک کە لە شەت لە دەریای عەرەبیەوە پێکەوە دەبەستن، وەک ڕووبار و ئاوەدانەکانیان لە سەرەتای هاوین و بەهارەوە سەرچاوە دەگرێت، بەتایبەتی کاتێک بەفر دەتوێتەوە و چەمێکی کەم لە تەوژمەکان لە کەناری ئێران دروست دەبێت و ئاماژە بەوە دەکات هیچ یەک لە ئاوی با و لم لە ناوچە بیابانیەکانی دەوروبەری کەنداودا دەتەقێتەوە و چەندین پرۆسەی بایۆلۆجی و بایۆلۆجی و کیمیایی بەرهەم دەهێنێت کە یارمەتی بەرهەمهێنانی کاربۆناتی کالسیۆم دەدات
شوێنی ژیان و هەمەچەشنەیی/
کەنداوی عەرەبی چەندین شوێنی دەریایی جۆراوجۆری هەیە لەوانە خاوەنداری لە ئاوی دەریایی، کەنارەکان، تاوەکان، و ناوچەکانی ڕووباری ناوەوە، جگە لە بوونی مەیخانەی کەناری، کە ماڵی گیاندارانی دەریایی، وەک: میگو، قرژاڵ، جگە لە مێروو، باڵندەی کۆچبەر، دۆلفین، دوگونگ، باڵندە ناوچەیی، نهنگ و لاک پشت، و نزیکەی 700 جۆری جیاوازی ماسیی ناوخۆیی هەیە، جگە لە زۆر لە کەلووچکەکان کە پەناگا بۆ ژیانی ئاویی لە ئاوی دەریا دابین دەکەن. کەنداو
ئەتڵەسی جیهان
