“ژ دەرگۆشا مالێ هەتا کورسیێ قوتابخانێ: ژینگەهپارێزی ژ یاسایێ دەستپێناکەت!”
ئامادەکرن: “ئەدیبە عزەددین تاھر”
د دەمەکێ دا کو جیهان هەمی د خەم و گۆتۆبێژێن ڕۆژا ژینگەهێ د دۆزیت، گەلەک جاران چاڤێ مە ل سەر وێ چەندێ یە کا دەوڵەت و یاسا دێ چ کەن بۆ پاراستنا سروشتی. بەلێ ڕاستیا مژارێ ئەوە کو یاسا ب تنێ وەکا دەرزیەکا هۆشکارە؛ بنیاتێ ڕاستەقینە یێ ژینگەهپارێزیێ د ناڤ دەرگۆشا مالێ و سەر کورسیێن قوتابخانێ دا شین دبیت.
ئەگەر ئەڤ هەدوو چاندنە نەبن، چوو یاسا نەشێن جڤاکی بەرەڤ پاقژیێ ببەن.
نموونەک ژ وەڵاتێن بیانی: ڕێزگرتن یان ترسا ژ یاسایێ؟
د ناڤ جڤاکێن مە دا، گەلەک جاران چیرۆکێن سەرنجڕاکێش ل سەر وەڵاتێن پێشکەفتی دهێنە گۆتن. بۆ نموونە، ل وەڵاتێ بریتانیا، ئەگەر کەسەک لیتەیا دەڤێ خۆ یان زبڵەکێ بچووک باڤێژیتە سەر ئەردی، دەستبەجێ ژ لایێ شارەوانی و پۆلیسان ڤە دهێتە ناسین و غەرامەکرن (جزادان)، و هۆشداری پێ دهێتە دان کو د جارا دووێ دا دێ سزا دۆبل بیت. ل وێ دەرێ، مرۆڤ ڕاستەوڕاست ناچیتە زیندانێ بۆ تشتەکێ بچووک، بەڵام سیستەمێ غەرامە و سزایێ دارایی و کارێ جڤاکی یێ توند وای ل وەڵاتی کرییە کو ب چەندین جاران هزر بکەت بەری کو پاشماوەیەکێ باڤێژیتە د ناڤ جڤاکی دا.
پرسیار ئەڤەیە: ئەرێ ئەو وەڵاتە ب تنێ ژ ترسا پۆلیسی زبڵی ناهاڤێژیت؟ نەخێر، چونکی ئەو ڕێسایێن توند یێن یاسایی، د ناڤ چەندین ساڵان دا بووینە کولتوور و پشکەک ژ پەروەردەیا خێزانی.
خێزان: قوتابخانەیا ئێکێ یا ڕەوشتێ ژینگەهێ
زارۆک ل مالێ فێری پەیڤ و ڕەفتاران دبیت. دەما زارۆک دبینیت دایک و بابێن وی بەرپەرێ فرشێ نیڤا مالێ و باخچێ دەرڤە یێ گشتی ب ئێک چاڤ دبینن، ئەو ژی دێ ب وی ڕەنگی مەزن بیت.
پاقژڕاگرتنا ژینگەها مالێ، ئاڤەدانی و ب فیڕۆنەدانا ئاڤێ، و هاڤێشتنا زبڵی د جهێ وی یێ تایبەت دا، ڕەوشتەکێ جڤاکی یە کو دایک و باب وەک نموونە (القدوة) پێشکەشی زارۆکێ خۆ دکەن. مالا کو ڕێزێ ل پاقژیا دۆڕوبەرێ خۆ بگریت، نەوەیەکێ هۆشیار پێشکەشی جڤاکی دکەت کو چ جاران چیا، کانی و سروشتێ جوانی وەڵاتی بریندار ناکەت.
قوتابخانە: گۆڕینا زانیاریێ بۆ کریارێ
پشتی مالێ، قوتابخانە دبیته وێستگەها دووێ یا مەزن. ب تنێ گۆتنا وانەیێن ژینگەهێ د ناڤ پەرتووکان دا بەس نینە. پەروەردە پێتڤی ب کارێ مەیدانی هەیە. دەما قوتابخانە کەمپینێن چاندنا داران، پاقژکرنا حەوشە و دەوروبەرێن خۆ ڕێکدەخەت، قوتابی هەست ب بەرپرسیاریەتیێ دکەت. ل ڤێرێ یە کو ژینگەهپارێزی ژ بابەتەکێ سەر کاغەزێ، دبیتە ناسنامە و دڵسۆزی بۆ خاک و نیشتیمانی.
پاراستنا ژینگەهێ پێدڤی ب سێ لایەنێن سەرەکی هەیە: خێزانەکا هۆشیار، پەروەردەیەکا زیندی، و یاسایەکا دادپەروەر و جێبەجێکار. ئەگەر مە بڤێت وەڵاتێ مە، باژارێ مە و ژینگەها مە یا پاقژ و پاراستی بیت، باینە ئەم ژ مالێن خۆ دەستپێبکەین. دایک و باب پێنگاڤا ئێکێ ب هاڤێژن، و مامۆستا د قوتابخانێ دا تمام بکەن، دا کو یاسا ببیتە پشتەڤان، نەک ب تنێ ڕێگر.
سروشتێ مە، ناسنامەیا مە یە؛ با پێکڤە ژ مالێ هەتا جادەیێ بپارێزین.
زاخۆ ٢٠٢٦
