پەيمانا سیڤەر.. دەمێ ڕێ ل پێشیا دەولەتا کوردی هاتیە ڤەکرن
پەيمانا سیڤەر.. دەمێ ڕێ ل پێشیا دەولەتا کوردی هاتیە ڤەکرن
ئامادهكرن: ئیدریس ئیسماعیل تروانشی
ڕۆژەکا وەکی ئەڤرۆ ل ۱۰ی تەباخا ۱۹۲۰ێ، پشتی ب دوماھی ھاتنا جەنگێ جیھانیێ ئێکەم، دناڤبەرا دەولەتا عوسمانی و دەولەتێن هەڤپەیمان دا، پەیمانا سیڤەر ئیمزاکرن. ڤێ پەیمانێ گرنگیەکا تایبەت د مێژووا کوردی دا ھەیە، چونکی بۆ جارەكا ئێکێ د پەیماننامەیەکا نیڤدەولەتیا مەزن دا دەقێن ڕوون و ئاشکرا سەبارەت پاشەرۆژا کوردستانێ بخۆڤە گرتینە.
بەندێن پەیمانێ (٦۲، ٦۳، و ٦٤) بۆ کێشا کوردی ھاتبوونە تەرخانکرن، کو نەخشەڕێیەکا سیاسی و یاسایی بەرەڤ سەربەخۆیا کوردی دەستنیشانکربوو:
بەندێ ٦۲:
پرۆژەیەک بۆ ئۆتۆنوومی بۆ وان دەڤەرێن زۆرینەیا ئاکنجیێن وان کوردن، ل دەڤەرێن دەستنیشانکری یێن ڕۆژهەڵاتێ ڕووبارێ فراتی و باکوورێ سنوورێن عێراق و سوریایێ دا بهێتە ئامادەکرن.
بەندێ ٦۳:
حکومەتا عوسمانی پابەند کر کو وان بڕیارێن لیژنەیێن تایبەتمەند ب ئامادەکرنا پرۆژەیێ ئۆتۆنوومی قەبوول بکەت و جێg بەجێ بکەت.
بەندێ ٦٤:
ئەڤ بەندە گرنگترین بەند بوو، چونکی ڕێ ل ل پێشیا ڤەگوهاستنا کوردستانێ ژ حالەتێ ئۆتۆنوومی بەرەڤ سەربەخۆیێ ڤەکر: ئەگەر کورد بشێن حەزا خۆ بۆ سەربەخۆیێ بسەلمینن و کۆمەڵا نەتەوەیان ( عصبة الامم ) ڕازی ببیت ل سەر بەرھەڤیا وان بۆ بڕێڤەبرنا دەولەتا خۆ. هەروەسا دەرگەهـ ڤەکری هێلا بۆ پەیوەندیکرنا کوردێن ویلایەتا موسڵ (باشوورێ کوردستانێ) ب دەولەتا کوردی ڤە ب ئارەزوویا خۆ.
ل ڤێرێ گرنگیا سیڤەر بۆ باشوورێ کوردستانێ دیار دبيت. ویلایەتا موسڵ، کو دەڤەرێن بەرفرەهـ ژ باشوورێ کوردستانێ بخۆڤە دگرتن، ب ئاوایەکێ ڕاستەوخۆ ب ڕێڕەوا کێشا کوردی ڤە گرێدابوو، ئەوا بەندێ ٦٤ دەستنیشانکری.
مخابن پەیمانا سیڤەر نەکەتە د بوارێ جێبەجێکرنێ دا و پشتی سەرکەفتنا بزاڤا کەمالی و ب شێوەیەکێ کرداری ھاتە پشتگوھ ھاڤێتن،، پاشان پەیمانا لۆزان ل ساڵا ۱۹۲۳ێ هات دا کو وی ڕێڕەوا ھێ بگوھۆڕیت. د دەمەکێ دا کو پاشەڕۆژا ویلایەتا موسڵ پاشتر بوو جهێ ناکۆکیێ د ناڤبەرا تورکیا و بریتانیایێ دا، و ب بڕیارەکا کۆمەڵا نەتەوەیان ل ساڵا ۱۹۲۵ێ، ب لکاندنا وێ ب عێراقێ ڤە ب دووماهیک هات.
