هێرشێن گروپێن ژ یاسا دەرکەفتی بۆ سەر هەرێما کوردستانێ گەفەك ل سەر ئاشتی و سەروەریێ
ئاوارە نێروەیی
هێرشێن گروپێن ژ یاسا دەرکەفتی بۆ سەر هەرێما کوردستانێ گەفەك ل سەر ئاشتی و سەروەریێ
د چەند سالێن دووماهیێ دا هەرێما کوردستانێ ب شێوەیەکی بەردەوام کەفتیە بەر زنجیرە هێرشێن مووشەکی و درۆنێن بۆمبڕێژکری یێن گروپێن چەکدارێن ژ یاسا دەرکەفتی. ئەڤ هێرشە نە بتنێ کریارێن توندوتیژیێ نە بەلکو بەشەکن ژ پلانەکا مەزنتر بۆ تێکدانا وێ ئارامی و پێشکەفتنا کو ل هەرێمێ هەی.
ئەڤ گروپە کو زۆربەیا جاران ژ دەرڤەی کۆنترۆلا حکومەتا فیدرال یا عێراقێ کار دکەن ب ئارمانجکرنا باژارێن مە ب تایبەتی هەولێرا پایتەخت دکەنە ئارمانج.
ئارمانجێن ل پشت ئەڤان هێرشان چی نە؟
ئەڤ گروپێن چەکدار ب مەرەمێن سیاسی و ئایدیۆلۆژی یێن دیاریکری دهێنە ئاراستەکرن. ئارمانجا وان یا ئێکێ ئەوە کو پەیامەکێ بدەنە جیهانێ و هەرێما کوردستانێ کو “چ جهێن تەنا ل ڤێرێ نینن”. ئەو دکەنە ئارمانج دا کو وەبەرهێنەرێن بیانی ژ هەرێمێ بڕەڤن و پڕۆژەیێن ئابووری بهێنە ڕاوەستاندن هەرێما کوردستانێ وەک نموونەکا سەرکەفتی یا ئاڤەدانکرنێ ل عێراقێ دهێتە دیتن و ئەڤ چەندە ل دەف نەیارێن کوردان نە یا پەسەندە ژ لایەکێ دی ڤە ئەڤ هێرشە وەک فشارەکا سیاسی دهێنە بکارئینان دا کو هەرێمێ لاواز بکەن د دانوستاندنێن دگەل بەغدا و پارسەنگا هێزێ ب گوهۆرن.
کارتێکرنێن هێرشان ل سەر هەرێمێ:
١. زیانێن گیانی و سڤیل: زۆربەیا جاران ئەڤ هێرشە دبنە ئەگەرێ شەهیدبوون و برینداربوونا وەلاتیێن بێ گونههـ ژن و زارۆکان تێکدانا مال و مولکێن خەلکی و ترساندنا زارۆکان د ناڤ مالێن وان دا تاوانەکا مەزنە دژی مرۆڤایەتیێ.
٢. لاوازکرنا ئابووری: کێمبوونا باوەریا کۆمپانیێن جیهانی ب تەناهیا ناوچەیێ دێ بیتە ئەگەرێ کێمبوونا دەلیڤەیێن کار و سستبوونا بازاڕی. گەشتوگوزار، کو ئێکە ژ ستوونێن ئابوورێ هەرێمێ، ب شێوەیەکی نەرێنی دکەفتە بەر کاریگەریێ.
٣. تەحدەیا ل سەر سەروەریێ: هەر هێرشەکا ئەڤان گروپان بێ رێزییە ل سەروەریا عێراقێ و هەرێما کوردستانێ نیشانا وێ یە کو ئەڤ گروپە خوە ژ یاسایێ بلندتر دبینن و چ حسابێ بۆ دەزگەهێن فەرمی یێن دەولەتێ ناکەن.
هەلویستێ هەرێمێ و جڤاکێ نیڤ دەولەتی:
حکومەتا هەرێما کوردستانێ ب بەردەوامی داخواز ژ بەغدا کریە کو ب ئەرکێ خۆ یێ ئەمنی ڕابیت و ڕێگریێ ل ئەڤان گروپان بکەت. لایەنێ نێودەولەتی ژی، ب تایبەتی ئەمریکا و وەلاتێن ئۆروپی، ئەڤ هێرشە شەرمزار کرینە، بەلکو پێویستە هەلویستەکێ جدی تر هەبیت. دابینکرنا سیستەمێن بەرەڤانیا ئاسمانی بۆ هەرێمێ پێداویستیەکا هەنوکەیی یە دا کو ئەسمانێ مە ژ درۆن و مووشەکان بهێتە پاراستن
گرنگیا ئێکگرتنێ
د ڤان دەمێن سەخت و دژوار دا ئێکگرتنا ناڤخۆیا لایەنێن سیاسی یێن هەرێمێ گرنگترین فاکتەرە بۆ روبەروبوونا گەفان. هەرچەندە بیروبۆچوونێن جودا هەنە بەلێ پاراستنا ئاخ و کەرامەتا هەرێمێ خالەکا هەڤپشکە کو نابیت ب چ شێوەیان ل سەر سازش بهێتە کرن پێشمەرگەیێن قارەمان و دەزگەهێن مە یێن ئەمنی شەڤ و ڕۆژ د چاڤ ڤەکرینە بەلێ پشتەڤانیا جەماوەری و هشیاریا وەلاتیان پالپشتەکێ بهێزە بۆ وان.
د دووماهیێ دا هەرێما کوردستانێ د مێژوویا خۆ دا گەلەک قۆناغێن دژوارتر دەرباز کرینە ئەڤ هێرشێن “ترسنۆکانە” یێن گروپێن ژ یاسا دەرکەفتی نیشانا لاوازیا وانە ل بەرامبەر ئیرادەیا گەلێ مە هەرێم دێ هەر یا ئاڤەدان بیت و باژارێن مە دێ هەر گەشبین مینن و ئەڤ جۆرە کریارە بتنێ دێ بنە پەڵەکا ڕەش د مێژوویا ئەنجامدەرێن وان ڤە.
