منداڵەکەم هەموو ڕۆژێک داوای هەمان شت دەکات. ئایا ئەمە قۆناغێکی ئاساییە یان نیشانەیەکی شاراوە؟
منداڵەکەم هەموو ڕۆژێک بە پێداگری بێوچان داوای هەمان شت دەکات. زۆر دایکان ئەم ڕستەیە دەبیستن و دەپرسن: ئایا ئەمە کەللەڕەقە؟ ئایا من شتێکی هەڵەم کردووە؟ یان شتێکی قووڵتر هەیە؟ لە ڕاستیدا، ئەم دیاردەیە ڕوونکردنەوەی زانستی و پەروەردەیی وردی هەیە. هەروەک چۆن ڕەتکردنەوەی منداڵ لە خواردن هەمیشە کەللەڕەقی نییە، بەڵکو پەیامێکی شاراوەیە، دووبارەکردنەوەی ڕۆژانە لە داواکاریەکاندا لەوانەیە پەیامی دەروونی و گەشەسەندنی هەڵبگرێت کە شایەنی لێکۆڵینەوەی ورد بێت.
لەم وتارەدا پێداچوونەوە بە مانای زانستی دووبارەبوونەوە لە منداڵاندا دەکەین، جیاوازی نێوان ئەوەی ئاساییە و ئەوەی جێگەی نیگەرانییە، هۆکارە دەروونییە بنچینەییەکان، و ڕێگا دروستە سەرەکییەکان بۆ وەڵامدانەوە.
- لە ڕووی زانستییەوە مانای چییە کە منداڵەکەم هەموو ڕۆژێک داوای هەمان شت دەکات؟
سەرەتا دەبێت تێبگەین کە چی لە مێشکی منداڵدا ڕوودەدات کاتێک ڕۆژ لە دوای ڕۆژ داواکارییەکە دووبارە دەکاتەوە.
مێشک لە سەرەتای منداڵیدا زۆر پشت بە دووبارەبوونەوە دەبەستێت بۆ یەکخستنی زانیاری و هەستەکان. کەواتە، داواکردنی دووبارەی هەمان شت لە بنەڕەتدا پرۆسەیەکی سروشتی بنیاتنانی دەماری یە. توێژینەوەیەک کە لە گۆڤاری Developmental Psychology بڵاوکراوەتەوە دەریدەخات منداڵانی تەمەن 2 بۆ 6 ساڵ دووبارەبوونەوە وەک ئامرازێکی سەرەکی بۆ تێگەیشتن لە جیهانی دەوروبەریان بەکاردەهێنن. سەرەڕای ئەوەش، دووبارەبوونەوە هەستی کۆنتڕۆڵ و ئاسایش بە منداڵ دەبەخشێت لە ژینگەیەکدا کە هەندێک جار پێشبینی نەکراو دەردەکەوێت.
- کەی داواکردنی هەمان شت هەموو ڕۆژێک بە ئاسایی دادەنرێت؟
هەموو دووبارەبوونەوەیەک جێگەی نیگەرانی نییە. لە ڕاستیدا، زۆربەیان بەتەواوی ئاسایین کاتێک لە دەقە دروستەکە تێدەگەین.
دووبارەبوونەوە بە ئاسایی دادەنرێت کاتێک پەیوەندی بە خۆشویستنی شتێکی دیاریکراوەوە هەبێت، وەک چیرۆکی پێش خەوتن، گۆرانیەکی دیاریکراو، یان خواردنێکی دڵخواز. هەروەها ئاساییە کاتێک لە قۆناغەکانی گواستنەوەدا ڕوودەدات، وەک سەرەتای ساڵی خوێندن یان لەدایکبوونی خوشک و برایەکی نوێ، کاتێک منداڵەکە پەنا دەباتە سەر ئەو شتانەی کە سەقامگیرییان پێ دەبەخشێت. شایانی باسە مامەڵەکردن لەگەڵ منداڵێکی کەللەڕەق بە شێوەیەکی سەرەکی پێویستی بە جیاوازی هەیە لە نێوان کەللەڕەقی ڕاستەقینە و پێویستییەکی دەروونی کە بە شێوەیەکی بەردەوام دەردەبڕدرێت.
دووبارەبوونەوە شتێکی ئاساییە کاتێک منداڵ پرسیار ناکات کاتێک ئەوەی دەیەوێت بەدەست دەهێنێت و کاتێک نیشانەی دیکەی نیگەرانی وەک پاشەکشە یان چالاکی زۆر لەگەڵدا نەبێت. بەکورتی، ئەو منداڵەی هەموو شەوێک داوای چیرۆکی دڵخوازی خۆی دەکات منداڵێکی کەللە ڕەق نییە، بەڵکو منداڵێکە ڕۆتینێک دروست دەکات کە هەست بە سەلامەتی دەکات.
- هۆکارە دەروونییەکانی پشت داواکارییە دووبارەبووەکانی ڕۆژانە
کاتێک داواکارییەک زۆر بە پێداگری دووبارە دەکرێتەوە، زۆرجار پاڵنەرێکی دەروونی قووڵترە نەک تەنها ئارەزوو بۆ خودی شتەکە.
یەکەم ئەم هۆکارانە پێویستی بە ئاسایش. منداڵ هەست بە دڵنیایی دەکات کاتێک جیهان پێشبینی دەکرێت، بۆیە دووبارەبوونەوە ئەو سەقامگیرییەی پێدەبەخشێت کە پێویستیەتی. دووەم، دووبارەبوونەوە هەندێک جار دەبێتە ئامرازێک بۆ پەیوەندی کردن لەگەڵ دایک، چونکە منداڵ بەخێرایی فێر دەبێت کە داواکارییە دووبارەبووەکان سەرنجی دایک و باوکیان ڕادەکێشێت و نزیکیان دەکاتەوە. سێیەم، دووبارەبوونەوە لەوانەیە ڕەنگدانەوەی دڵەڕاوکێیەکی شاراوە بێت کە منداڵ تووشی دەبێت بەبێ ئەوەی وشەی پێویست هەبێت بۆ دەربڕینی.
سەرەڕای ئەمەش، قۆناغێکی سەربەخۆیی هەیە کە منداڵان لە نێوان تەمەنی دوو بۆ چوار ساڵیدا پێیدا تێدەپەڕن، کە تیایدا منداڵ دەیەوێت ویستی خۆی بەسەر ژینگەی خۆیدا بسەپێنێت. لە ئەنجامدا، داواکارییە دووبارەکراوەکان دەبنە ڕێگایەک بۆ دووپاتکردنەوەی ئامادەبوونیان و سەلماندنی ئەوەی کە بیروڕایەکیان هەیە کە شایەنی ڕێزە
- کەی داواکردنی هەمان شت ڕۆژانە دەبێتە نیشانەیەک کە پێویستی بە سەرنج هەیە؟
لە کاتێکدا زۆربەی دووبارەبوونەوەکان ئاسایین، بەڵام هەندێک نیشانەی ئاگادارکردنەوە هەن کە نابێت پشتگوێی بخەیت.
کاتێک داواکاری دووبارەکراو ناچار دەبێت و منداڵ ناتوانێت بەرگری لێ بکات، پێویستە سەرنج بدەیت. واتە کاتێک دەستکەوتنی ئەو شتە دەبێتە هۆی ناڕەحەتییەکی زۆر کە لەگەڵ بارودۆخەکە ناگونجێت. هەروەها دەبێت سەرنج بدرێت کاتێک دووبارەبوونەوە لەگەڵ هەڵسوکەوتێکی کڵێشەیی تر بێت، وەک ڕێکخستنی شتەکان بە شێوازێکی دیاریکراو یان ڕەتکردنەوەی هەر گۆڕانکارییەک لە ڕۆتینەکەدا. لەم چوارچێوەیەشدا هێماکانی بێدەنگ بۆ یەکەم، کاتێک گونجاو و سەلامەت بێت بە هێمنی وەڵامی داواکاریەکە بدەنەوە، چونکە ڕەتکردنەوەی دووبارەی ناکۆکی دروست دەکات کە دووبارەبوونەوە بەهێز دەکات لە جیاتی وەستاندنی دووەم، وردە وردە بژاردەی جێگرەوەی هاوشێوە پێشکەش بە منداڵ بکە لە جیاتی بڕینی لەناکاو، چونکە گۆڕانکاری وردە وردە کاریگەرترە لە هەڵوەشاندنەوەی دەستبەجێ. سێیەم، دڵنیا ببنەوە لەوەی کە منداڵ ڕۆتینێکی ڕۆژانەی جێگیر و ڕوونی هەیە، چونکە دەروونناسیی گەشەکردن ئەوە دووپات دەکاتەوە کە ڕۆتین بە شێوەیەکی بەرچاو پێویستی منداڵ بۆ دووبارەکردنەوەی زۆرەملێ کەم دەکاتەوە.
لەگەڵ ئەوەشدا، ڕۆژانە کاتێکی دیاریکراو تەرخان بکە بۆ پەیوەندی کردن لەگەڵ منداڵەکەت. زۆرجار دووبارەکردنەوەی بەردەوام کاتێک دەوەستێت کە منداڵ هەست دەکات دایکی بەڕاستی ئامادەیە نەک تەنها جەستەیی.
دەرئەنجام
منداڵەکەم هەموو ڕۆژێک داوای هەمان شت دەکات دەستەواژەیەک نییە کە داوای خۆبەدەستەوەدان یان وروژاندن بکات. بەڵکو بانگهێشتێکە بۆ بیرکردنەوە و تێگەیشتن. منداڵەکە دووبارە نابێتەوە چونکە کەللەڕەقە، بەڵکو لەبەر ئەوەی بەدوای شتێکدا دەگەڕێت کە هێشتا نەیدۆزیوەتەوە.
هەمیشە لەبیرت بێت کە هەموو هەڵسوکەوتێکی منداڵەکەت زمانە. هەرچەندە زووتر فێری خوێندنەوەی ئەم زمانە ببیت، زیاتر ئەو شتەیان پێدەدەیت کە بەڕاستی پێویستیانە، نەک ئەوەی کە تۆ پێت وایە دەیانەوێت. ئەگەر بتەوێت لە قۆناغەکانی گەشەی منداڵەکەت زیاتر تێبگەیت، لەو کلیلانەدا دەدۆزیتەوە کە زۆر لە ساتە سەرلێشێواوەکانی گەشتی دایکایەتی ڕوون دەکاتەوە.
