کەنەدا، نیشتیمانێ دۆستایەتی و تابلۆیێ پێکڤەژیانێ

کەنەدا، ئەو ولاتێ مەزنێ باکوورێ جیهانێ یە، کو نە بتنێ ب سەرمایا خۆ، بەلکو ب گەرماتیا دلێ خەلکێ خۆ و جوانییا سروشتێ خۆ دهێتە نیاسین. بۆ مە کوردێن ل دیاسپورایێ، کەنەدا نە بتنێ پەناگەهەکە، بەلکو دەلیڤەیەکە بۆ ئاڤاکرنا پاشەڕۆژەکا گەش د ناڤبەرا ڕێزگرتن و ئازادیێ دا.
مێژوویا کەنەدا چیرۆکا گەهشتنا مرۆڤانە بۆ ئەردەکێ دوور و ئاڤاکرنا سیستەمەکی کو ل سەر بنەمایێ دیموکراسی و مافێن مرۆڤی هاتیە دامەزراندن. ژ سەردەمێ “نەتەوەیێن ڕەسەن” (Indigenous peoples) هەتا گەهشتنا کچ و کوڕێن مرۆڤایەتیێ ژ هەڕ چوار گۆشەیێن جیهانێ، کەنەدا شیایە مێژوویەکا ئاشتیانە بنڤێسیت کو تێدا جوداهی دبیتە هێز، نەکو لاوازی.
سروشتێ کەنەدا تابلۆیەکا خودایی یا نایابە. ژ چیاێن بلندێن “رۆکی” (Rocky Mountains) یێن ب بەفرێ داپۆشین هەتا دارستانێن کەسکێن بەرفرەهـ و ئەڤیندارییا لایێ ئاڤێن “نیاگارا”، ئەڤ وڵاتە پارچەیەکا بەهەشتێ یە ل سەر عەردی. سروشت ل ڤێرێ بەشەکە ژ ناسنامەیا خەلکی؛ ڕێزگرتن ل ژینگێ و پاراستنا جوانییا ئەردی وەک ئەرکەکێ پیرۆز دهێتە دیتن.
جوانییا هەرە مەزن یا کەنەدا د “پێکڤەژیانێ” دا دیار دبیت. کەنەدا ئێکەم وڵات بوو ل جیهانێ کو سیاسەتا “فرەکەلتووریێ” (Multiculturalism) وەک یاسا قەبوول کری. ل ڤێرە تو دشێی کورد بی و ب زمانێ خۆ ب ئاخڤی، ڕێوڕەسمێن خۆ بگێڕی، و ل هەمان دەم دا هاولاتییەکێ دڵسۆزێ کەنەدا بی. ڕێزگرتن ل کەلتوورێ بیانییان وەک دەوڵەمەندی دهێتە دیتن، نەکو وەک هەڕەشە.
خەلکێ کەنەدا ب هندێ دهێنە نیاسین کو گەلەکێ زوڕ ب ڕێز و سادەنە. پەیڤا “ببورە” (Sorry) و “سوپاس” (Thank you) پشکەکا نە ڤەبریە ژ ئاخفتنا وان یا ڕۆژانە. ئەڤ میهرەبانییە وەل خەلکێ بیانی دکەت کو ژ ڕۆژا ئێکێ ڤە هەست ب غەریبیێ نەکەن و خۆ وەک پشکەک ژ جڤاکی ببینن.
ل دوماهییێ، کەنەدا بۆ کوردێن ل دیاسپورایێ نە بتنێ پارچەکا ئەردی و جوگرافیایەکە، کو مرۆڤ ل سەر دژین، بەلکو دەرگەهەکێ زێڕین و بەرفرەهە بەرەڤ ئاسۆیا جیهانبینیێ و دیموکراسییێ. ئەڤ وڵاتە دەلیڤەیەکا مێژوویی پێشکێشی خەلکی دکەت. داکو وەک نەتەوە، د ناڤبەرا “پاراستنا ڕەسەنایەتیێ” و “هەڤچەرخبوونێ” دا هەڤسەنگییێ پەیدا بکەن.
ئەڤ وڵاتێ فرەکەلتوور، مە فێری وێ ڕاستییێ دکەت کو مرۆڤ دشێت ب ئاشتی دگەل یێ جودا بژیت، ب مەرجەکی “ڕێزگرتن” ببیتە بنەمایێ سەرەکی یێ هەر سەرەدەرییەکێ. کەنەدا دەلیڤێ ددەتە مە کو ئەم زمانێ خۆ، مێژوویا خۆ، و کەلتوورێ خۆ یێ دەولەمەند نە ڤەشێرین، بەلکو وەک شانازییەکا مرۆڤایەتی نیشا جیهانێ بدەین.
وەک کوردەک ئەرک و ئارمانجا مە یا هەرە مەزن ئەوە کو ئەم نەبینە هندابوویێن ناڤ جڤاکەکێ نوی، بەلکو ببینە نوینەرێن ڕاستەقینە و داهێنەر یێن مللەتێ خۆ. مە دڤێت وان بنەما و بایەخێن بلند یێن پێکڤەژیانێ، یەکسانییێ، و سەروەرییا یاسایێ ژ کەنەدا وەربگرین و تێکهەلی ڕەوشت و تێکوشانێن خۆ یێن مێژوویی بکەین.
ئارمانجا مە ئەوە کو د ڤی نیشتیمانێ دووێ دا، ب هێزا پێنوسی و جەوهەرێ کەلتوورێ کوردی، پاشەڕۆژەکێ ئاڤا بکەین کو تێدا نەوەیێن مە هەم ب کوردبوونا خۆ سەرفەراز بن، و هەم ژی وەک هاوڵاتییێن کاریگەر و هشیار دناڤ جڤاکێ کەنەدی دا بدرەوشنەڤە. کەنەدا ئەو ئەردەیە کو مە فێر دکەت: “هەبوونا جوداهییان، جوانییا تابلۆیێ مرۆڤایەتیێ یە.”
لەیلا ئەسکەندەر