تیشکی وشیاری لە ئاسۆی ڕوانیندا

ستار ئەحمەد

​وشیاری ئەو تیشکە گەشە و بێدەنگەیە کە لە ناخی مرۆڤەوە سەرچاوە دەگرێت و ڕێگای ژیانی بۆ ڕووناک دەکاتەوە. کاتێک مرۆڤ لە خۆی و دەوروبەری ورد دەبێتەوە، یەکەمین هەنگاو بەرەو تێگەیشتنێکی ورد دەنێت کە پێی دەوترێت وشیاری. ئەم تایبەتمەندییە تەنیا زانینی کۆمەڵێک زانیاریی سەرپێیی نییە، بەڵکو توانایەکی بەرز و بێوێنەیە بۆ جیاکردنەوەی ڕاستی لە درۆ، ڕووناکی لە تاریکی، و چاکە لە خراپە. وشیاری هێزێکە کە مرۆڤ لە کۆیلایەتیی نەزانین و پەیڕەوکردنی کوێرانە ڕزگار دەکات و دەیکاتە خاوەنی بڕیار و ویستی سەربەخۆی خۆی. ئەگەر مرۆڤایەتی بە درێژایی مێژوو هەنگاوێکی بەرەو پێشەوە نابێت، ئەوا بە دڵنیایییەوە بە هۆی ئەو کڵپە و پریشکە وشیارییەوە بووە کە لە مێشکی تاکەکاندا چەکەرەی کردووە و ڕێگەی نەداوە مرۆڤ لەناو جیهانی بێدەنگی و تاریکیدا بمێنێتەوە.
​تاکی هۆشمەند هەمیشە لە پرسیاردایە و مێشکی بە گومانێکی دروستکەر ڕادەهێنێت؛ ئەو بە ئاسانی هەر شتێک پەسەند ناکات، کە پێی دەگوترێت، بەڵکوو بە تێڕامان و بەکارهێنانی توانای ژیریی خۆی هەموو لایەنەکانی ژیان هەڵدەسەنگێنێت. ئەم پێگەیشتنە لە ناخی مرۆڤ خۆیەوە دەست پێدەکات؛ ناسینی خواستەکان، ترسەکان، تواناکان و ناتەواوییەکان، یەکەمین بنچینەی وشیاریی ڕاستەقینەیە. کاتێک کەسێک خۆی بە باشی دەناسێت، دەتوانێت پێوەندییەکی تەندروست و دروست لەگەڵ جیهانی دەرەوەدا بونیاد بنێت. بێ وشیاری، مرۆڤ وەک گەڵایەکی دار وایە لەبەردەم ڕەوتی توندی باوبۆراندا، کە بێ ئەوەی خۆی بییەوێت بۆ هەر لایەک تووڕ دەدرێت. بەڵام وشیاری دەبێتە ئەو ڕەگ و قەدەی کە مرۆڤ بە زەوی و ڕاستی و ئامانجەکانییەوە توند و تۆکمە دەبەستێتەوە و ناهێڵێت لەگەڵ هیچ باوبۆرانێکی هزریدا لە ڕەگەوە هەڵکەنرێت.
​کاتێک ئەم وشیارییە لە سنووری تاکی تێدەپەڕێت و دەبێتە دیاردەیەکی گشتی لە ناو کۆمەڵگەدا، گۆڕانکاریی مەزن و بەنرخ دێنێتە ئاراوە. کۆمەڵگەی وشیار، ڕێز لە مافەکانی مرۆڤ، دادپەروەری و ئازادی دەگرێت. لەم جۆرە کۆمەڵگایانەدا، تاکەکان تەنیا بیر لە بەرژەوەندیی کاتی و تایبەتی خۆیان ناکەنەوە، بەڵکو بەرپرسیارێتیی هاوبەش لە ئەستۆ دەگرن بۆ پاراستنی ژینگە، گەشەپێدانی فێرکاری و یارمەتیدانی یەکتر. کۆمەڵگەی خاوەن هۆشیاریی بەرز قبووڵی ناکات ستەم و چەوساندنەوە بەسەریدا تێپەڕێت، چونکە تاکەکانی بە باشی لە ماف و ئەرکەکانی خۆیان تێگەیشتوون و ڕێگە نادەن بە ناوی جۆراوجۆرەوە فێڵیان لێ بکرێت یان بەرەو هەڵدێر ببرێن. ئەم جۆرە کۆمەڵگەیە نەوەیەک پەروەردە دەکات کە چاویان لە داهاتوویەکی گەشە و دەستبەرداری ئازادییەکانیان نابن لە پێناو بەرژەوەندییەکی کاتیدا.
​نەبوونی وشیاری هۆکاری سەرەکیی زۆربەی ئەو نەهامەتی و کێشانەیە کە لە جیهاندا دەبینرێن. شەڕ، دووبەرەکی، توندوتیژی و تێکدانی سروشت هەموویان لە نەزانین و بێئاگایییەوە سەرچاوە دەگرن. کاتێک مرۆڤ لەوە تێناگات، کە هەموو بوونەوەرەکان و ژینگە بە یەکەوە بەستراونەتەوە، دەست دەکات بە تێکدان و وێرانکاری بەبێ ئەوەی بزانێت کە لە کۆتاییدا زیان بە خۆی دەگەیەنێت. وشیاریی ژینگەیی، بۆ نموونە، نیشانەی تێگەیشتنی مرۆڤە لە پێگەی خۆی لە سروشتدا؛ مرۆڤی وشیار دەزانێت کە ئەو خاوەنی زەوی نییە، بەڵکو تەنیا بەشێکە لەم زنجیرە ژیانە و دەبێت بە پارێزگارییەوە لێی بڕوانێت. هەر لەم ڕوانگەیەوە، مرۆڤ بەرامبەر بە دەوروبەرەکەی وا دەکات هاوسەنگی لە نێوان خواستەکانی خۆی و بەردەوامیی ژیانی زەویدا دروست بکات.
​جگە لەوەش، لە ڕووی دەروونییەوە، وشیاری ئارامییەکی بێوێنە بە مرۆڤ دەبەخشێت. مرۆڤی ژیر دەزانێت چۆن لەگەڵ هەستەکانی خۆیدا بجەنگێت و چۆن کۆنترۆڵی خەم، تووڕەیی و نائومێدییەکانی بکات. ئەو تێدەگات کە ژیان هەوراز و نشێوی زۆری تێدایە و هیچ دۆخێک هەمیشەیی نییە، بۆیە نە لە کاتی سەرکەوتندا تووشی لەخۆباییبوون دەبێت و نە لە کاتی شکستدا دەستبەرداری ئومێدەکانی. ئەم هاوسەنگییە ناوەکییە تەنیا لە ڕێگەی ناسینی تەواوی ناخی خۆ و گەشەپێدانی بیرکردنەوە بەدەست دێت کە بنەمای سەرەکیی تەندروستیی دەروونییە لە جیهانی پڕ لە جەنجاڵی ئەمڕۆدا.
​بۆ گەیشتن بە لوتکەی وشیاری پێویستە ڕێگایەکی سەخت، بەردەوام و بێ پشوودان ببڕین . خوێندنەوەی پەڕتووک، بیرکردنەوەی قووڵ، گێڕانەوەی پرسیارە بنەڕەتییەکان لە مێشکدا، و گوێگرتن لە ئەزموونی ئەوانی تر لە گرنگترین هۆکارەکانی گەشەکردنی هۆشیارین. مرۆڤ نابێت پێی وابێت کە ڕۆژێک دەگاتە کۆتاییی ڕێگاکە و بڵێت من چیتر پێویستم بە فێربوون نییە، چونکە جیهان هەمیشە لە گۆڕاندایە و وشیاریش دەبێت هاوشانی ئەم گۆڕانکارییانە نوێ ببێتەوە و فراوانتر بێت. مرۆڤی ڕاستەقینە ئەو کەسەیە کە هەمیشە تینووی زانین و تێگەیشتنی زیاترە و لە گەڕان بەدوای ڕاستیدا ماندوو نابێت و لە هەڵەکردن ناترسێت، بەڵکوو هەڵەکان دەکاتە نۆژەنکەرەوەی ڕێگای داهاتووی.
​وشیاری ڕێگری دەکات لەوەی مرۆڤ بکەوێتە داوی چەواشەکارییەوە. لە سەردەمێکدا کە زانیارییەکان بە خێرایی بڵاو دەبنەوە و زۆرجار ڕاستی و درۆ تێکەڵ دەکرێن، تەنیا چەکی پاراستنی مرۆڤ وشیارییە. ئەو مرۆڤەی کە مێشکی کراوەیە، ڕێگە نادات هیچ بیرۆکەیەکی چەوت یان ڕق و کینەیەک بەبێ بەڵگە بچێتە ناو مێشکییەوە. ئەو سەیری سەرچاوەکان دەکات، بەدوای ڕاستییەکاندا دەگەڕێت و هەمیشە هەوڵ دەدات لایەنە جیاوازەکانی هەر بابەتێک ببینێت پێش ئەوەی بڕیاری کۆتایی لەسەر بدات. ئەمەش وا دەکات ببێتە چاوگێکی ڕووناکی بۆ دەوروبەرەکەی و نەخزێتە ناو تەمومژی تێنەگەیشتن و ناکۆکییە بێ بنەماکانەوە.
​ وشیاری تەنیا چەمکێکی هزری سەر کاغەز نییە، بەڵکوو شێوازێکی ژیان و جۆرێکی بوونی مرۆڤە لەم جیهانەدا. کاتێک مرۆڤ بە وشیارییەوە هەناسە و بڕیار دەدات، لەگەڵ دەوروبەرەکەی دەجووڵێتەوە، ژیان ڕەنگ و واتایەکی تری پێ دەبەخشرێت. ئەمە ئەو کلیلەیە کە دەرگای هەموو سەرکەوتن و ئاسوودەییەکی دەروونی دەکاتەوە و وا دەکات مرۆڤایەتی لەناو گێژاوی ناخۆشییەکاندا ڕێگای ڕاستی خۆی ون نەکات. پاراستن و بەرزکردنەوەی ئاستی وشیاری گەورەترین ئەرکی سەرشانی هەر تاکێکە کە دەیەوێت بە سەربەرزی و ئازادی بژی و جیهان بکاتە شوێنێکی باشتر بۆ نەوەکانی داهاتوو.