هەشت: ئادابێن خۆجوانکرن و زینەتێ

هەشت: ئادابێن خۆجوانکرن و زینەتێ
پشتی جلوبەرگان، مرۆڤ گرنگیێ ب جوانکارییا لەشێ خۆ ددەت.

١. بکارئینانا بێهنا خۆش (بۆ زەڵامان): بکارئینانا گۆلاڤ و بێهنا خۆش بۆ زەڵامان سوننەتەکا موککەدە، ب تایبەت بۆ مزگەفتێ. پێغەمبەر (ﷺ) د بێژیت: (حُبِّبَ إِلَيَّ مِنَ الدُّنْيَا النِّسَاءُ وَالطِّيبُ)، [رواە النسائي: ٣٩٣٩، وصححە الألباني].

٢. کورتکرنا سمبێلان و بەردانا ڕیهان
بۆ زەڵامان سوننەتە سمبێلێن خۆ کورت بکەن و ڕیهێن خۆ بهێلن. پێغەمبەر (ﷺ) د بێژیت: (خَالِفُوا الْمُشْرِكِينَ: وَفِّرُوا اللِّحَى، وَأَحْفُوا الشَّوَارِبَ)، [رواە البخاري: ٥٨٩٢].

٣. کورتکرنا نینۆکان: سوننەتە هەر حەفتیەکێ (یان کێمتر ژ ٤٠ ڕۆژان) مرۆڤ نینۆکێن خۆ کورت بکەت دا پیساتی نەچیتە بن. ئەنەس (خودێ ژێ رازی) دبێژیت: (وەخت بۆ مە هاتە دانان د کورتکرنا سمبێلان و نینۆکان دا کو ژ ٤٠ شەڤان دەرباز نەکەین)، [رواە مسلم: ٢٥٨].

٤. تڕاشینا موویێن بن کەفش و شەرمگەهی: ئەڤە ژ سوننەتێن فترەتێ نە کو مرۆڤ خۆ ژ وان موویان پاقژ بکەت بۆ پاراستنا بێهن و پاقژیێ. پێغەمبەر (ﷺ) د بێژیت: (الْفِطْرَةُ خَمْسٌ… وَنَتْفُ الْإِبِطِ، وَحَلْقُ الْعَانَةِ)، [متفق علیە].

٥. شەهکرن و دوهنکرنا پرچێ: ئەگەر کەسەکی پرچ هەبیت، دڤێت خزمەتێ لێ بکەت، بشووت و رێک وپێک بکەت و دوهن بکەت. پێغەمبەر (ﷺ) د بێژیت: (مَنْ كَانَ لَهُ شَعْرٌ فَلْيُكْرِمْهُ)، [رواە أبو داود: ٤١٦٣، وصححە الألباني].

٦. ڕەنگکرنا سپیاتیێ (خەنا کرن): سوننەتە مرۆڤ موویێن سپی (چ یێن سەری بن یان ڕیهـ بن) ب رەنگێ خەنایی وەکی قەهوائی یان زەر بگوهۆڕیت، و ڕەنگێ ڕەش باش نینە. پێغەمبەر (ﷺ) د بێژیت: (غَيِّرُوا هَذَا الشَّيْبَ، وَاجْتَنِبُوا السَّوَادَ)، [رواە مسلم: ٢١٠٢].

٧. کلکرنا چاڤان: بکارئینانا کلێ (الإثمد) سوننەتە بۆ زەڵام و ئافرەتان، کو چاڤان ڕوون دکەت. پێغەمبەر (ﷺ) د بێژیت: (اكْتَحِلُوا بِالإِثْمِدِ فَإِنَّهُ يَجْلُو البَصَرَ)، [رواە ابن ماجە: ٣٤٩٧، وصححە الألباني].

٨. قەدەغەیا هلکێشانا برییان (بۆ ئافرەتان): حەرامە ئافرەت موویێن برییێن خۆ لابدەت یان زڕاڤ بکەت کۆ دبێژنێ: (النمص). (لَعَنَ اللَّهُ… وَالنَّامِصَاتِ وَالْمُتَنَمِّصَاتِ)، [متفق علیە، البخاري: ٤٨٨٦].

٩. قەدەغەیا گرێدانا پرچا دەستکرد (بارۆکە): زێدەکرنا پرچێ (وەسڵ) یان بکارئینانا پرچا دەستکرد حەرامە. (لَعَنَ اللَّهُ الْوَاصِلَةَ وَالْمُسْتَوْصِلَةَ)، [متفق علیە، البخاري: ٥٩٣٣].

١٠. قەدەغەیا تاتۆیێ (الوشم): نەخش کێشان و چێکرنا تاتۆیێ ل سەر لەشی حەرامە و ژ گوننەهێن مەزنە. (لَعَنَ اللَّهُ… وَالْوَاشِمَاتِ وَالْمُسْتَوْشِمَاتِ)، [متفق علیە].

١١. گوستیلک (بۆ زەڵامان): بۆ زەڵامان دروستە گوستیلکا زیڤی بکەنە د تبلا بچویک دا، و باشترە د دەستێ راستێ دا بیت یان چەپێ. (پێغەمبەری ﷺ گوستیلکا زیڤی دکرە تبلا خۆ)، [متفق علیە].