عاقلی ژ دنیایێ وەرگرە .؟
محمد مراد
هەر ملله ته کێ ئەگەر بخوازیت ئاینده کێ باشتر ئاڤا بکه ت پێتڤی یه به رێ خو بدت رابردووێ خو. و ژ وان ئەزموونا وانا وەرگرت . مێژوو نه تنێ چیرۆکه کا رابردووی یه ، بەڵکو پەرتووکەکا پڕی وانە و ئەزموون و سه رهاتینه بو ئه وێن ئایندێ خۆ ب وانا و ئه زمونا ئاڤا دکه ن ده مێ به رێ
ژیانا خەلكێ کوردستانێ و زۆر دەڤەرێن دی ژی ده سپێکا سالێن هزار و نه ھ سه دوو بیستێ ژیانەکا گەلە ك سەخت بوو. هەژاری، و کێماسیێت ژیانێ ب شێوەیەکی بەرچاڤ ل هه می گوندو باژێرا هه بو .. زۆربەی خەلكی ب زەحمەت نانێ ڕۆژانە دابین دکر، و جل و بەرگ و پێلاف بو گه له ك خێزانا دەگمەن بو هه تا بده ست ڤه هاتبان ل گوند و دەڤەرێن چیایی دووردەست، ڕێبار و هاتووچوون نەبوون، و ژیان ب شێوەیەکی سادە و دژوار برێڤه دچو
پشتی شەڕێ جیهانی یێ ئێکێ، گەلەک گهورین ل ده ڤه رێ رو یدان هێزێن سەربازی، کاروانێن بازرگانی و پەیوەندییە نوو هێدی هێدی گەهشتن ناڤ گوند و باژێران. خوارن، جل و بەرگ، دەرمان و کەلوپەلێن نوی هاتنە ناڤ بازاراندا. ئەڤ گۆهورینه ، هەرچەندە بهایەکی گران هەبوو، لێ دەرگه هه کێ نوی و باشتر بوو بارودۆخێ ژیانێ ڤەکر.
ل گەل گهورینێت ئابووری گهورینێت هزڕی و جفاکی ژی دەست پێکر.ن خەلك هێدی هێدی تێگەهشتن کو دنیایا دەرڤەی سنوورێن گوند و عەشیرەتێ ژی هەیە. زانین و هشیاری به لاڤ بوون، و گەلەک ملله ت تێگەهشتن کو پاراستنا مافان بێ هێز و بێ ڕێکخستن نە ممکنە.
بە لێ ل وێ سەردەمی ، ژ به ر نەبوونا دەوڵەت و دامەزراوێت بهێز بۆ جێبەجێکرنا یاسا، ببون هۆکاره کێ سه ره کی بەلاڤبونا نه ریتێ دزی و تالان و قەچاخچیاتیێ . گەلەک گوندا هێرش دکرن سه رگوندێن جیران سه رو سامانێت خەلكی د بردن، و زۆر گوند و خێزان دناڤ ترسێ دا دژیان . ده مێ یاسا لاواز بیت، زۆردار بهێز تر دکه فن و خەلكێ سادە پتر زەرەر مه ند دبن.
د ناڤ وی بارودۆخی سه رهاتیه ك هاتیه كو هه تا ئه ڤرو ژی پری مفایه و گرنگیا خو هه یه ده مه کێ حاکمێ ویلایەته کێ پرسیار ژ مروڤه کێ دین کر .
“سزای دزیکەری چییە؟”
دینی گوتێ “ئەگەر دزیکەر خودان کار و پێشە بیت و بێ هۆکار دزی کر بیت، سزا دەستبڕینە. لێ ئەگەر دزیکەر ژ برسێ و هەژاریێ دزی کر بیت، پێویستە دەستێ حاکمی ببڕن، چونکی ئەوی نەشیایه مافێ ژیانێ بۆ خەلكی دابین بکه ت
ئەڤ به رسڤه حوکمێ دینی نینه بەڵکو پەیام و سه ربوره کا کۆمەڵایەتی و سیاسی تێدایە. چونکی زۆر جار تاوانکرن ژ ئەنجامێ هەلومەرجێن خراپە، نە تەنێ ئەنجامێ خراپییا تاکەکەسی یه . ده مێ خەلك ژ نان و کار، خوێندن و ژیانا شایستە بێبەش بن، ئەو بەرپرسیاریا سەرەکی ل سەر وانه یێ دەسەڵات برێڤه دبن .
ئه ڤرو ژی، پشتی بورینا سەد سالان ژی ئەڤێ وانێ و سه رهاتیێ هێشتا بهایێ خۆ پاراستییە. گەلەک کێشێن د چڤاکی دا نە تەنێ ب سزا و توندی تیژی چارەسەر دبن، بەڵکو ب دادپەروەری، باشترکرنا بارودۆخێ ژیانێ و دابینکرنا دەرفەتان بۆ خەلكی. دا کو هەژاری کێم ببیت . جێ بە جێکرنا دادپەروەریه کا بهێز فه کرنا دەرفەتێن کاری بۆ هەمیان داکو چفا ك ئارامتر و پێشکەفتی تر بیت.
سه ر بورا ژ مێژوێ وه رگرین کو هێزا نەتەوەیی نه تەنێ ب چەک و سامانی یه بەڵکو ب هشیاری، دادپەروەری و بەرپرسیارتی یه ئه و ملله تێن ژ سه ر بور و وانا فێر نه بت مەترسیا هەی هەمان خه له تیا دووبارە بکه ن . بویه عاقل ئەوە کو ژ دنیایێ وەرگرە، ژ رابردوو فێر ببه و ب چافه کێ ڤه کری ئایندێ خو ئاڤا بکه ین ….؟
