هندەک خاڵ دڤێت گرنگی پێ بهێتە دان بۆ بلند کرنا ئاستێ قوتابیان
بێوارحسێن زێباری،ھەولێر:
د کەرتێ پەروەدرێ دا بابەتێن زۆر گرنگ و ھەستیار ھەنە و نە ب نڤیسنەک و گوتارەکێ و نە ژی ب کتێبەکێ دھێنە ھژمارتن، لێ یا دە دڤێت زێدەتر ل سەر ڕاوەستین و خاندنکێ بۆ کەین ئەو پەیوەندیا ناڤیەرا دەیباب و مامۆستای و گرنگییا وێ یە د پروسەیا فێکرنێ دا،ھەر چەندە ئەڤ بابەتە زۆر یێ درێژ و گرنگە و مە تنێ دڤێت ل سەر ھندەک خال و بەرڤسێڤن کورت بدەین و بدەینە دیارەکرن.
کو ئەو پەیوەندییا دناڤبەرا مامۆستا و دەیبابان دا ئێکە ژ کۆلەکێن سەرەکی یێن سەرکەفتنا پرۆسەیا پەروەردێ و فێرکرنێ. و دڤێت ئەڤ خالە ژی ب ھویری و بباشی بھێتە جێبەجێکرن و نابیت ئەڤ خالە یا لاواز بیت و ھەردەما یا لاواز بۆ ئەو کاتە دبینی کو ئاستێ خاندنێ ل وێ ناڤەندێ یێ سەرکەفتی نابیت و ئاستێ زانستی و ھەم ژی یێ پەروەردەی سەرکەفتی نابیت.
ژبەرھندێ کو ئەڤ ھەماھەنگییە نە بتنێ بۆ باشتربوونا ئاستێ زانستی یێ قوتابی گرنگە، بەلکو کاریگەرییەکا مەزن ل سەر ئاڤاکرنا کەسایەتییا وی ژی ھەیە و ھەردەما وەکی مە ئاماژە دایێ دبینی کو کەسەک ساخلەم و یێ ئەکادیمی لێناھتە دروستکرن و د ھەمان دەمدا ژی ئەو بەرنامە و پلانا ھاتیە دانان یا پەروەردەی ناھێتە پەیرەوکرن.
کو مە ب کورتی ل خوارێ ھندەک ژ خالێن ھەرە گرنگ یێن ڤێ پەیوەندیێ دیار کرینە:
١. باشتربوونا ئاستێ زانستی:
ھەردەما مە بڤێت کو ئاستێ زانستی یێ زارۆکێن مە ب باشی و باشتر بوونێ دا بن دڤێت کو ئەو چەندا مە دایە دیارەکرن بھـێتە کرن کو دەمێ دەیباب و مامۆستا بەردەوام د پەیوەندیێدا بن، خەلەتی و کێماسییێن قوتابی زوو دھێنە دەستنیشانکرن. و ھەردەما ل سەر ھێڵ بن و ب ھەڤکارۆی دگەل ئێک بۆ چارەکرنا وان گرفت و ئاریشان، ئەڤ چەندە دبیتە ئەگەر کو:
- وەکی مە گوتی د خالا بۆریدا ئەو ژی ھەڤکاری بوویە و دڤێت ھەڤکاری ھەبیت بۆ چارەسەرکرنا لاوازییا قوتابی د دناڤەدا خاندنێ دا ژ ڕۆیێ زانست و یان وان لڤی”ێن دکەت د وانەیێ دا.
- تشتێ گرنگ لێرە ئەوە کو دەمێ قوتابی دبینت چ مامۆستا پرسا ھاتنا ێزانا وی بکەت یان دەمێ دبینیت دەیبابێن وی دھێنە قوتابخانێ ل وی دەمیدا قوتابی ھەست ب کەیفخۆشیێ و گرنگیپێدانێ بکەت، کو ئەڤە پالنەرەکی بەھێزە بۆ خواندنێ.
٢. گونجاندنا پەروەردەیا مال و قوتابخانێ
وەکی ل خالا دیتر مە گوتی ھەردەم دڤێت مال و کارگێرییا قوتابخانێ ب ھەڤڕا دگەل ئێک دا بۆ ئاستێ باشتر کرنا زارۆکی کو پەروەردەکرن پرۆسەیەکا ھەڤپشکە. ھەبوونا پەیوەندییێ د ھاریکارە بۆ وانا و پێ گەھاندنێ.
٣. پشتەڤانییا دەروونی و جڤاکی
لێرە دا مە دڤێت بزانین کو کەسەک نینە پشتەڤان بۆ قوتابی تنێ ئەو ژی مال و ھاریکاریا قوتابخانێ یە ئەو قوتابی د قوناغێن جودا یێن ژییێ خۆ دا دەربازی گوھۆڕینێن دەروونی دبیت. ھەماھەنگییا مامۆستا و دەیبابان د ھاریکارە بۆ زێدەتر تێگەھشتن ل سەر ھەر گوھۆڕینەکا ڕەفتاری یا کو ل دەف قوتابی پەیدا دبیت و دڤیت وێ چەندێ ژی بزانیت. و تشتێ گرنگتر ئەوە کو دڤێت پەیداکرنا ژینگەیەکا ئارام و پر ژ باوەریێ بۆ قوتابی بھـــێتە ڕەخساندن، دا کو بشێت ب سەرکەفتییانە بەرھەنگاری ئاریشەیان ببیت و دوویر بیت ژ ھەر ئاستەنگ و نەخۆشییەکێ.
٤. زێدەبوونا باوەرییا قوتابی ب خۆ
ئەڤ خالە زۆرا گرنگە نەک تنێ بۆ قوتابی بەلکو بزڤرینەڤە بۆ جڤاکی کو دڤێت خالا باوەری بخۆ بوون زۆر گرنگی پێ بھێتە دان بۆ ھندێ کو ئەڤ کەسە بخۆ ھەست ب بەرپرسیارەتیێ بکەت دەمێ زارۆک دبینیت کو دەیبابێن وی و مامۆستایێ وی ب رێز و ھەماھەنگی سەرەدەریێ دگەل ئێک دکەن و ئەو چەندە دبیتە ھاندان بۆ زێدەتر ئارام و سەرکەفتی بیت د قویناغێن خۆ یێن خاندنێ و ژیانێ.
چەوان ئەڤ پەیوەندییە بھێزتر لێ دھێت؟ یان ژی دێ یا خۆرتر بیت کو پەیوەندییا بەردەوام: نە بتنێ ل دەمێ ھەبوونا کێشەیان، بەلکو پێدڤییە بۆ دەستخۆشی و پشتبەستنێ ژی بیت و پشت بەستنێ ل سەر وێ چەندێ بکەت کو ئەو پەیوەندییە نەک تنێ بۆ کارەکێ دونیایی یان بازرگانیە بەلکو ئەو چەندە بۆ ژیانەکا ئارام و سەرفیراز بیت.
لێرە دا من دڤێت کو زێدەتر ل سەر خالەکێ ڕاوەستم یان بدەمە دیارەکرن کو ئەو ژی خالەکا گرنگە و دڤێت زۆر ھۆشیار بن ل سەر ھندێ دا تنێ قوتابیێ مە یێ سەرکەفتی بیت یان ڕێزگرتن و باوەرپێبوون و پەروەردەبوون….ھتد ژلایێ وی دروست بن، و قوتابی چەوا ب چ ڕێ و پێنگاڤ گەھیتە ئارمانج و بزاڤێن خۆ ئەو ژی دڤێت کو قوتابی دناڤبەرا مال و قوتابخانێ دا وەک پرەکێ یە؛ ئەگەر ئەڤ پرە ژ ھەردوو لایان ڤە بھێتە پاراستن، دێ ب سەلامەتی گەھیتە ئارمانجێن خۆ و بەرۆڤاژی ئەو چەندە بەرچاڤ نەھاتە کرن ل وی دەمیدا دبینی کو ئەو دێ چەنگ شکەستی بیت و ھەردەم ژی نەفرەتا وان ئاستەنگ و ئەگەر کەسەک ژی ببیتە ڕێگر دێ نەفرەتا ل وی ژی کەت.
سهرنڤیسهرێ”تۆڕا میدیایی زێیێ بادینان”…
