ڕۆلێ زمانێ دایکێ ل پاراستنا ناسناما نەتەوەیی

ڕێکەفتێ ٢١ێ شوباتێ، ب ڕۆژا جیھانیا زمانێ دایکێ دھێتە نیاسین. ئەڤ ڕۆژە ژلایێ ڕێکخراوا کلتووری یا نەتەوێن ئێکگرتی (یونیسکو) ڤە ھاتیە دەستنیشانکرن، لسەر داخازیا وەڵاتی بەنگلادش، ب مەرەما ڕێزگرتن و پاراستن و بھا بەخشین ب زمانێ دایکێ یێن ھەمی نەتەوەیان ل سەرانسەری جیھانێ.
مێژوویا ئەڤێ ڕۆژێ ڤەدگەرێتەڤە بۆ ڕۆژا ٢١ێ ھەیڤا شوباتا ساڵا ١٩٥٢. ل وی دەمی دا، دەوڵەتا پاکستانێ فەرمان دا پۆلیسان کو چەکی بکاربینن ل دژی ھژمارەکا قوتابیێن زانکۆیی یێن کو ژ ڕەگەزێ بەنگلادشی بوون و خۆپێشاندان دکر بۆ بکارئینانا زمانێ بەنگالی وەک زمانێ فەرمی ل ڕۆژھەڵاتێ پاکستانێ، ل وی سەردەمی دا، بەنگلادش بەشەک بوو ل پاکستانێ و دەوڵەتێ رێ نەددا کو زمانێ بەنگالی بھێتە بکارئینان.
ئەڤ بڕیارا زۆرداریا زمانیی، بوو ئەگەر کو ھژمارەک ژ قوتابیێن بەنگالی گیانێ خۆ ژ دەست بدەن. ئەڤ ڕوودانا خویناوی، بەربەستەکێ مەزن بوو بۆ تێگەھشتنا گرنگیا زمانێ دایکێ و مافێ مروڤی.
پشتی ئەڤێ ڕوودانێ و ل ساڵا ١٩٩٩ دا، ڕێکخراوا یونیسکو، ب مەرەما ڕێزگرتن و پاراستنا زمانێن دایکێ، ڕۆژا ٢١ێ شوباتێ وەک ڕۆژا جیھانیا زمانێ دایکێ دەستنیشانکر، دا کو ئەڤ ڕۆژە ببیتە ھۆکارێ ھۆشیاریێ، یەکسانیێ و فرەزمانیێ ل جیھانێ.
زمانێ دایکێ نە بتنێ ئامرازەکە بۆ پەیوەندیێ، بەڵکو ناسناما دیروکی، کلتووری و رۆحی یا ھەر نەتەوەکیە. پاراستن و پەرەپێدانا وێ، پاراستنا ناسناما مروڤایەتیێیە.
نەتەوەیێ کورد ب درێژاھیا دیروکا خۆدا لژێر فشارێن سیاسی و کلتووری بوویە، کو ئێک ژ لایەنێ سەرەکیێ وان ڕێگریکرن ل بکارئینانا زمانێ دایکێ ئانکو زمانێ کوردی بوویە.
ل چەندین سەردەم و دەڤەراندا، داگیرکەران ب شێوێ سیستەماتیک ھەوڵدا کو زمانێ کوردی ژ چارچوڤێ فەرمی، پەروەردەیی و کۆمەڵایەتی دەربێخن و بەرەڤ بەرزەبوونێ ببەن.
لێ ئەف سیاسەتە، سەرەڕایێ توندی و بێ ڕەحمیا وان، خۆڕاگری، ھۆشیاری و بەشداربوونا کۆمەڵگەھا کوردی، ب تایبەتی خێزان، مامۆستا، پەروەردەکار، نڤیسەر و ھونەرمەندان، سەرنەکەفتن و ھەوڵێن وان د زەریایێن خەبات و تێکۆشانا کورداندا خەندقین.
ئەڤ شیانێن کۆمەڵایەتی و کلتووری بوونە ھۆکارەکێ بنەڕەتی بۆ پاراستن و مانەڤە و گەشەپێدانا زمانێ کوردی ل ناڤ ژیانا ڕۆژانە و ھزرکرنا گشتی دا.
ل سەردەمێ نویدا، زمانێ کوردی وەک ئێک ژ زمانێن زیندی و کاریگەر ل جیھانێ ھاتیە نیاسین.
ژلایەکێ دیڤە، ب کارئینانا زمانێ کوردی ل بوارێن پەروەردە، ئەدەبیات، ڕاگەیاندن، میدیا دیجیتاڵ و تەکنەلۆجیایێدا، دروستبوونا توێژینەوەیێن زانستی، نیشانا شیانێت زمانێ کوردیە ل مانەڤە و ئاراستەیا پێشکەفتنێ.
ئەڤ بارودۆخە نیشان ددەت کو زمانێ کوردی، سەرەڕای مێژوویەکا پڕ ل قەدەغە و فشاردانێ، ھێشتا شیانا پێشکەفتنێ و نۆژەنبوونێ … ھەیە.
پاراستنا زمانێ دایکێ ئەرکەکێ ئاینیی، نەتەوەیی و نیشتمانییە، ل سەر مە ھەمیان پێتڤیە گرنگیەکا تایبەت ب زمانێ کوردی بدەین، داکو ئەف زمانێ شیرین و پیرۆز، بەردەوام بمینیت و وەڕارێ و گەشێ بکەت.

وەلید محەمەد