عیراق یا شەڕێ بڕیار و بڕیاردانێ ل سەر هەرێما کوردستانێ کەت

بێوارحسێن زێباری، هەولێر:

دەستهەلاتا فرۆكەڤانییا عیراقێ: ئینانا زێری و مۆبایلان ب ڕێیا فرۆكەخانەیێن هەولێر و سلێمانییێ قەدەغەیە و ئەڤە د دەمەکێدایە کۆ خەلکی ئەو هێڤی هەبن ب پێکئینان و لێکنزیکەک ژلایێ هەرێم و حکومەتا ناڤی دا هەبن، بەلێ وەک یا دیار دبیت و دهێتە دیتن ئەڤ چەندە ژی یا دوویرە ژ ڕاستییێ و چونکە ئەگەر بەحس ڤی بابەتی نەکەین و هزر د پرسا مووچەیی فەرمانبەرێن کوردستانێ دا بکەین دبینن کو ئەڤە چەندین ساڵ و گوڕینا وەزیر و حکومەتێن عیراقێ یە و تا نوکە ژی وەک پێدڤی بوون نەهاتییە سەرخەت و ناهێت ژی.

بهانەیا ڤێ بریارێ نەبوونا نوونەرێن دەزگەهێ فیدرالییێ كۆنترۆلا جۆری ل هەردوو فرۆكەخانەیان كو كارێ پشكنینا زێرێ هاوردەكری دكەن، هەروەسا نەبوونا ڕازیبوونا فەرمییە سەبارەت ئامیرەیێن مۆبایلێ و تەكنەلۆجیا یا زانیارییان كو ژلایێ دەستەیا ڕاگەهاندن و گەهاندنێڤە دەردكەڤیت.

ئەڤ بریارە دێ كارتێكرنەكا خراب ل سەر داهاتێ هەرێما كوردستانێ كەت، ژبەركو ئەڤێ ڤەگۆهاستنێ ژی باج هەیە و د دەنە حكومەتێ، بەغدا دڤێت ژ دەستێن حكومەتا هەرێما كوردستانێ بینتەدەر.

بابەتێ قەدەغەکرنا برن و ئینانا موبایل و زێڕی ب ڕێیا فرۆکخانەیێن هەرێما کوردستانێ (هەولێر و سلێمانی) پەیوەندی ب بڕیارێن نوو یێن حکومەتا فیدراڵ یا عیراقێ و بانکا ناڤەندی ڤە هەیە، کو ئارمانج ژێ کۆنترۆلکرنا بازرگانی و ڕێگریگرتنە لە سپیکرنا پارەی و ب هەر حال دێ ڤێ بڕیارێ زیان و کاریگەرییا خۆ هەبیت ل سەر ئابووریا کوردستانێ.
ل خوارێ هندەک خالێن گرنگ یێن دەربارەی ڤێ مژارێ دیار دکەین:
١. سەبارەت ب زێڕی
ئەڤ ژلایێ حکومەتا عیراقێ ڤە وەها دهێت کو یاسایێن توند یێن گومرگی داناینە بۆ گواستنەوا زێڕی:
* بۆ گەشتیاران: هەر گەشتیارەک تنێ دشێت بڕەکێ دیارکری و کێم یێ زێڕێ شەخسی (وەک خەمل و پۆشاک) دگەل خۆ ببەت، ب مەرجەکێ بۆ مەبەستا بازرگانی نەبیت.
* بازرگانی: هەر جورە ئینان و برنەکا زێڕی ب کۆم پێویستی ب مۆڵەتا فەرمی یا وەزارەتا بازرگانی و لایەنێن پەیوەندیدار هەیە. ئەگەر بێ مۆڵەت بیت، دەست ب سەر دا دهێتە گرتن.
٢. سەبارەت ب موبایلان
ل ڤێ دوماهییێ، بڕیار هاتەدان کو ئینانا موبایلان ب ڕێیا فرۆکخانەیان پێویستی ب تۆمارکرنا فەرمی هەبیت:
* سیستەمێ (IMEI): عیراق و هەرێما کوردستانێ کار لسەر سیستەمەکێ دکەن کو پێویستە هەمی موبایلێن دهێنە ناڤ وڵاتی دا د گومرگێ دا بهێنە تۆمارکرن.
* ڕێگری ل قاچاخیێ: ئارمانج ئەوە کو رێگری ل ئینانا موبایلان ب شێوەیێ “قاچاخ” بهێتە گرتن کو باج و گومرگ ل سەر نەهاتیە دان.
٣. سەبەت ب پارەی (دۆلاری)
ئەڤە خالەکا گەلەک هەستیارە؛ گەشتیار نکارن ژ بڕەکێ دیارکری زێدەتر (پتریا جاران ١٠ هزار دۆلار) دگەل خۆ ببەنە دەرڤە یان بئیننە ژوور بێی کو ئاگەهداریا فەرمی بدەن، ئەگەر نە دکەڤنە بن لێپرسینا “سپیکرنا پارەی”.
تێبینییەکا گرنگ: ئەڤ ڕێکارە هندەک جاران دهێنە گوهۆڕین یان توندتر لێ دهێن ل سەر بنەمایێ بارودۆخێ ئابووری و سیاسی یێ عیراقێ.

ئەڤ جۆرە بڕیارە دهێنە زانین کۆ کاریگەرییا خۆ یا ڕاستەخۆ کەتە سەر ژین و ئابوورییا کوردستانێ و بازگارن و خەلکێ مە ژی گشتی ژ ڤان جۆرە بڕیارانە یێ دڵگران بوویی و نەڕازینە ژی کو ئەڤ جۆرە بڕیارە ل سەر هەرێمێ دهێنە دان.

وەکی مە دەستپێکێ ژی گوتی، عێراقێ ب تۆپ و فرۆکان و چەکێن گران شەڕ دکر دگەل کوردان نەشیا ب دروستی سەرکەفتی بن و بگەهنە ئارمانجێن خۆ، لێ نوکە ب شارەزایی و زمان و هەبوونا چەندەها بڕیارێن وان کوردستان یا بەرتەنگ کری، لێ هەبوونا جەنابێ سەرۆک بارزانی، دڤێت هەلویستەک جدی هەبیت بەرامبەر ڤانە و ئەو نە وەک وینە کو پشتی ڕوخانا ڕژێما بەعس یا سەدامی کوردا ڕۆلەک مەزن و بەرچاڤ هەبوو لێ ئەو چەندە دگەل عەرەبان نەکر، بەلێ ئەو بەڕۆڤاژی تا نوکە بەردەوامن ل سەر وان بزاڤ و بچووک کرنا کوردستانێ.

ب