بەنداتیا مودێرن…!
نورا جعفر شیمؤ
چێدبیت ئەڤە پەیڤەکا نوی و غەریب بیت بۆ گەلەک ژ مە، لێ ئەگەر ئەم ب کویری و تەرکیز بەرێ خۆ بدەینە ڕاستیا ژیانا خۆ دێ تێگەهین کۆ هێشتا سەردەم سەردەمێ بەنداتیێ یە بتنێ بەرگ و ناڤێ وێ یێت هاتینە گوهرین.
ئەگەر چەند سەد ساڵان بۆ پاشڤە بزڤرین دێ بینین کۆ ل دەولەتێن ئەوروپی و ل پتریا دەڤەرێن جیهانێ عبودیەت کارەکێ فەرمی و بەربەلاف بوو ، ل وی سەردەمی مرۆڤ وەک ( شمەک ) کەلوپەل د هاتنە کڕین و فرۆشتن ، ئەگەرێن سەرەکی یێن سەرهەلدان و بەربەلاڤبوونا ڤێ دیاردەیێ دزڤریتەڤە بۆ سیستەمێ دەرەبەگایەتی ( فیودالیزم ) و سەرمایەداریێ کو تێدا دەسهەڵات و سەروەتو سامان د دەستێ کەمینەیەکێ دا بوون و پێدڤیا وان ب هێزا کاری یا بێبەرامبەر هەبوو بۆ برێڤەبرنا بەرهەمێن خۆ یێن کشتوکالی و یێن دی .
لایەنەکێ دی یێ تاریک دوی سەردەمیدا نەبوونا تقبلێ و مرۆڤایەتیێ بوو بۆ نمونە جیاوازی د رەنگێ پیستی و زمان و دین و مەزهەبان دا ببوو لایەنەک بۆ شەرعیەتدانێ ب زۆلمێ ، کو تێدا هندەک نەتەوە خۆ ژ یێن دی بلندتر ددیتن و مرۆڤێن رەشپێست یان ژ کەمینەیان دکرنە بەندە بۆ خۆ .
ئەف سیستەمە ب ڤی شێوەی یێ بەردەوام بوو هەتاکو جیهان بەرەڤ پێشڤەچوونەکا مەزن چویی و شۆرەشا پیشەسازی سەرهلدای ، دگەل داهێنانا ئامیران پێدڤیا مرۆڤی ب هێزا دەستی یا بەندەیان کێم بوو ، و هەر وەسا بزاڤێن هزری و مرۆڤایەتی گەشە کر و رێکخراوەیێن پاراستنا مافێن مرۆڤی هاتنە دامەزراندن ، ئەڤ گوهۆڕینە بوینە ئەگەرێ هندێ کو سیستەمێ بەنداتیا کلاسیک (یا ب زۆری و زنجیران) کێم ببیت و د یاسایێ دا بهێتە قەدەغەکرن ، لێ ئەرێ ئەڤێ چەندێ بەنداتی ب ئێکجاری ژناڤبر..؟
یا راست ئەوە کو کێمبونا سیستەمێ بەنداتیێ نەبوو ئەگەرێ نەمان و ژناڤبرنا وێ ، بەلکو بەروڤاژی بتنێ ناڤێ وێ و جورێ بەندەبوونا وێ هاتە گوهرین کۆ ئەوژی مرۆڤایەتیێ ژ بەنداتیا کلاسیک پێنگاڤ هاڤێشت بەرەف ( بەنداتیا مودێرن ) و د ڤێرێ دا گوهرینا سەیر ئەوبوو کۆ گوهۆڕین د ناڤبەرا ( زۆریێ و ئیرادێ ) دابوو ئانکۆ ئەڤرۆ مرۆڤ بخۆ بریارا بەندەبوونا خۆ ددەن…!
چێدبیت ئەڤە ببیتە جهێ پرسیارێ کو چەوا مرۆڤ دشێت بخۆ بریارا بەندەبوونا خۆ بدەت..؟
هندی دەولەتێن ئەوروپی نە وان هەتا رادەیەکێ زۆر باش شێوازێ ژیانا هاولاتیێن خۆ گوهۆڕی ، لێ گەر لێنێرینەکێ ل عێراقێ بگشتی و ل هەرێما کوردستانێ ب تایبەتی بکەین دێ زانین کۆ بەنداتیا مودێرن تێدا یا زالە و گەلەک یا بەربەڵاڤە ، بلا ئەم ژ سنورێن هەرێما کوردستانێ دەرباز نەبین ئەڤرۆ د ڤی سەردەمێ پێشکەفتن و تەکنەلۆژیایێ دا دشێم بێژم مخابن سێ چارێکێن کۆمەلگەها کوردی بەندەیێ دەستێ لایەنێن دەسهەلاتدار و پارتێن سیاسینە .
ئەڤ بەنداتیە نە ب زنجیرێن ئاسنی یە و نە ل ژێر کارتێکرنا هێزێیە بەلکو ئەڤە ( بەنداتیا ب حەز و رازیبوونا جڤاکی بخۆیە ) ، دەما جڤاک ب چاڤێن خۆ دبینیت کو زۆلم یا لێ دهێتە کرن و مافێن وی یێن سەرەکی دهێنە خوارن و بخۆژی دزانیت کۆ ئەڤ کریارێن نە دروست دگەل دا دهێنە ئەنجامدان و ب گوتنژی دبێژیت کو ئەڤە زۆلمە بەرامبەر وی دهێتە کرن ، لێ د هەمان دەم دا یێ ڕازیە ب ڤێ چەندێ..! مرۆڤ دبینیت کو خەلک بکریار یێ جەمدی یە ( بێدەنگە ) و هێشتا چەپڵان بۆ هندەک کەس و لایەنان لێددەت کو ئەگەرێ سەرەکی یێ نەهامەتیێن وینە ، ئەڤە چ رامانەکێ دگەهینیت..؟
ئەڤە ب دروستی مە دگەهینیتە وێ گوتنا هێتلەری دەما گۆتی (خۆزیکێت وان حکومەتان کۆ حوکمی ل وی جڤاکی دکەن یێ کۆ هزر ناکەت) ، بێگومان و ب لێبورینڤە مرۆڤ دشێت بێژیت کو ئەمژی یێت بووینە خودانێ وی جورە جڤاکی ( جڤاکەکێ کو هزر ناکەت یان ژی هزر دکەت لێ ژ ترسا بەرژەوەندیێن دەمکی یان ترسا ژ دەستدانا پارچە نانەکی وی بێدەنگ دکەت .
گەر ل دوماهیێ بەحس ل چارەسەریێ بکەین بۆ ڤێ کێشەیێ یا ب زەحمەتە چارەسەریەکا بلەز بهێتە دیتن ، چونکی بەنداتیا جاران ب زۆری و هێزێ بوو مرۆڤی دزانی کی دوژمنێ وی یە و پێدڤیە دژی وی بجەنگیت ، بەڵام بەنداتیا ئەڤرۆ ب رازیبوونا تاکەکسی بخۆیە مرۆڤ بخۆ بوویە زیندانیێ خۆ ، ژبەر هندێ دیارە زۆرینەیا جڤاکی یێت بووینە بەندەیێن هندەک تشتێن دی یێن دونیایی ، وەک چەوا ئەم د ئەسل دا بەندەیێت خودێ نە تاکو روژا دوماهیێ هندەک کەسان ئەڤ جورە بەنداتیا مودێرن ولایەنی ژی ل سەر وێ حیسابێ هەژمارتییە و وەک قەدەرەکێ وێ چەندێ دبینیت و نابیت ژێ بدەرکەڤیت ، رزگار بون ژ ڤێ بازنێ پێدڤی ب شۆرەشەکا هزری و هۆشیاریەکا کویر یا هەی دا کو مرۆڤ تێبگەهیت کو ئازادی دیاریەکا خودایی یە و نابیت ئەف ئازادیە بهێتە فرۆشتن…
